Bombardement Houten

Bombardement Houten
De eerste aanvalsgolf trof de Herenweg in Houten

Op een koude regenachtige 28e november 1944 werd Houten rond elf uur zwaar gebombardeerd door de geallieerden. Doel was het hoofdkwartier van de Duitse generaal Wolfgang Reinhard en zijn staf die sinds een week of zes in vijf panden aan de Herenweg waren gehuisvest. De 19 vliegtuigen die de aanval op Houten uitvoerden vanaf vliegveld Gilze-Rijen, mistten deels hun doel en bombardeerden De Brink (Het Plein) en een deel van de Herenweg en Burgemeester Wallerweg. Er vielen zeventien doden, waarvan vijf Houtenaren.

De inwoners van Houten wisten dat er iets zou gebeuren. Het geallieerde front was opgetrokken tot aan de Maas en de Duitsers namen stelling in Houten. Half november werden er lichtkogels afgeschoten boven Houten en werden er vermoedelijk luchtfoto’s gemaakt. De Duitsers vermoedden ook iets en kennelijk beschikten ze over goede informatie. In de avond van 27 november werden verschillende dorpelingen tewerkgesteld om luchtafweerposities te bouwen.

De volgende dag vertrokken vanaf vliegveld Gilze-Rijnen 11 Typhoons van 164 Squadron RAF en 8 Typhoons van 198 Squadron RAF. Rond 10.45 uur kwam de eerste groep bij Houten aan, even later gevolgd door een tweede groep. Twee vliegtuigen waren de groep kwijt geraakt en teruggekeerd. Een vliegtuig werd bij de Poeldijk door het pas gebouwde luchtafweer geraakt en keerde terug.

Eerste aanval

De overige zestien vliegtuigen vlogen richting Bunnik en keerden vervolgens naar Houten. Daar maakten de Typhoons een duikvlucht en met hun sirenes kwamen ze met een angstaanjagend kabaal op het dorp af. Vanaf hun vleugels schoten de vliegtuigen raketten af van zo’n 30 kilo. Doelwit waren witte huizen aan de Herenweg, de Burgemeester Wallerweg en de Lobbendijk.

Er vielen vier doden: Dina Besselink (55), Jan Besselink (55), Mien Osnabrugge (19) en Jan van Schaik (9). Dina Besselink lag ziek op bed, toen haar huis werd gebombardeerd tijdens de eerste aanval. Haar man was weggedoken in een schuilplaats van bielzen in de tuin en kreeg bij het zien van de schade aan het huis een hartaanval.  Twee vermisten werden laten onder het puin van een huis gevonden.

Tweede aanvalsgolf

Bombardement Houten
De tweede aanvalsgolf trof de school op de Brink (collectie RHC Zuidoost Utrecht).

Bij de tweede aanvalsgolf enkele minuten later werd vooral de Brink (het Plein) getroffen, maar ook opnieuw de Herenweg. Op de Brink stond een school waar zo’n 50 Duitsers waren gehuisvest.

De 23-jarige ooggetuige Verweij meldde dat het leek of de vliegtuigen lager vlogen dan de kerktoren. Zowel ooggetuige Verweij als van Soest maakten melding van stervende Duitsers. Mannen die “mutti, mutti” riepen. Bij deze tweede aanval kwamen zeven Duitsers en Ries Spithoven (41) uit ’t Goy om het leven. Deze laatste stond bij een deuropening van de smederij, kreeg een scherf tegen zich aan en kwam met zijn hoofd op het aambeeld. Twee paarden in de smederij werden gedood.

Gevolgen bombardement Houten

Uit de rapporten van de RAF blijkt dat de zestien vliegtuigen 126 raketten hadden afgeschoten.
De trillingen van het bombardement in Houten werden tot in Bunnik gevoeld. Een ooggetuige uit Bunnik zegt dat de trillingen 15 tot 20 minuten aanhielden.

Dat het doel niet werd getroffen komt mogelijk doordat de coördinaten van het doel een afwijking had van 100 meter. Het verzet zou zijn gevestigd in de smederij waar Spithoven om het leven kwam. Vanuit deze locatie is de informatie over het doelwit doorgegeven.

Uit onderzoek blijkt dat er acht Duitsers direct om het leven kwamen. Vier overleden later. De Duitsers werden begraven op het Utrechtse Tolsteeg en later overgeplaatst naar Ysselstein (L). Samen met de vijf Houtenaren kwam het dodental uit op zeventien doden. 25 personen liepen verder verwondingen op, waarvan er vier naar het ziekenhuis in Utrecht werden gebracht.

De schade was groot. Het schoolgebouw op de Brink was volledig verwoest, maar ook acht huizen in het dorp. Het betroffen woningen aan de Herenweg (4x) , Lobbendijk (1x) en Burgemeester Wallerweg (3x). Zeven andere huizen hadden zware schade en 176 panden hadden lichte schade. Na afloop bleek dat bij de in puin geschoten wagenmakerij van Verweij geld was gestolen door de Houtenaren. Om verdere plundering in het dorp te voorkomen, werd een burgerwacht ingesteld (bron).

Het luchtafweer raakte een vliegtuig (zoals hierboven gemeld). Dit toestel kwam ten zuiden van Culemborg neer. De piloot wist te vluchten en dook onder in de buurt van Tiel. De piloot is op 21 december door de Duitse bezetter gearresteerd.  Als wraak voor hulp aan de piloot werden in Tiel vijf personen gefusilleerd.

De staf van de generaal vertrok vrij snel na de aanval naar Bilthoven. De generaal volgde later. Bilthoven werd een dag later gebombardeerd. Ook toen werd het doel gemist door de geallieerden.

Ooggetuigen

Joop Boekhout (pdf)
Wim van Soest (pdf)
Hannes Bos (pdf)
Jan Verweij (pdf)
Henk van Hal (pdf)