Telefoon

Telefoon doorverbinden

De eerste telecommunicatieverbindingen betroffen doorgaande verbindingen. In de jaren 1811 tot en met 1813 liep de optische Chappe telegraafverbinding tussen Parijs en Amsterdam via Houten. Via dit netwerk stond Napoleon in verbinding met Amsterdam.

In 1854 werd een telegrafieverbinding gemaakt tussen Utrecht en ’s Hertogenbosch. Deze stak bij De Heul de rivier over en liep naar Schalkwijk.

Ook de spoorwegen kende al een telegrafienetwerk. De stations van Houten en Schalkwijk stonden in het tweede deel van de 19e eeuw via telegrafie met andere stations in verbinding. Particulieren konden tussen 1871 en ongeveer 1907 met telegrammen terecht bij het telegraafkantoor van de Staatsspoorwegen.

De eerste tijd telefoon

Aan het begin van de 20e eeuw breidt het Utrechtse telefoonnetwerk (1884) zich uit naar Houten. In 1907 worden er telefoonpalen geplaatst tussen Oud-Wulven en Nieuwoord. Waarschijnlijk voor een telegrafieverbinding met het Houtens telegraafkantoor. Telefoongesprekken worden handmatig doorverbonden, gedurende bepaalde uren op de dag. Zondags kon er niet worden getelefoneerd.

Het eerste telefoonboek dat we tegenkomen met een overzicht van Houten, dateert uit 1910. Hierin staan vier aansluitingen: burgemeester Waller, notaris Immink, huisarts de Rijk en meisjesinrichting Jeannette-oord.

Telefoonboek Houten 1913
Telefoonboek Houten 1913

Het opvangtehuis aan de Oudwulfseweg voor Onbehuisden langs de Oudwulfseweg, krijgt de eerste telefoonaansluiting. Dat betekent dat de telefoon in Houten ergens tussen 1910 en 1913 is verschenen.

In Schalkwijk en Tull en‘t Waal zijn op dat moment geen telefoonaansluitingen. Tussen 1915 en 1920 krijgt ook Schalkwijk telefoon. In 1920 zien we Schalkwijk voor het eerst in een telefoonboek terug. In het jaar 1921 krijgt ’t Goy (het huis Wickenburgh ) een telefoonaansluiting.

Telefoonboek Schalkwijk 1920

Aan de hand van de telefoonboeken is de groei van het telefoonnet van Schalkwijk en Houten te volgen. ’t Goy en Honswijk vallen onder Schalkwijk, Heemstede en ’t Waal onder Jutphaas en Vreeswijk.

JaartalAansluitingen
Houten
Aansluitingen
Schalkwijk
191540
192073
1925128
19301715
19352530
19405941
1945    
19509281

Automatisch bellen (03470, 03471 en 03459)

Rond de Tweede Wereldoorlog wordt geleidelijk het geautomatiseerd bellen ingevoerd. In Houten gebeurde dit in 1938, waarbij vanaf 28 maart 1939 het kengetal 03471 werd toegewezen. Het is een kwestie van jaren voordat heel Nederland automatisch met elkaar kan bellen. In 1940 kan vanuit Houten met tussen districten automatisch worden gebeld; Utrecht, Amsterdam, Arnhem, ’s Hertogenbosch, Nijmegen en Zwolle.

Tull en ’t Waal maakte onderdeel uit van het telefoonnet in Vreeswijk en is bereikbaar vanaf 28 maart 1939 onder 03470. In Schalkwijk en ‘t Goy (kengetal 03459) gebeurde dit op 19 november 1940.

In 1938 werd het kengetal vervangen door netnummer. Het duurde tot in de jaren 80 voordat dit begrip in de volksmond was verdwenen.

(03467, 03468 en 03470)

Uit het telefoonboek van 1950 blijkt dat Houten zo’n 92 aansluitingen heeft. In Schalkwijk, ‘t Goy en een deel van Tull en ‘t Waal hebben ongeveer 81 adressen een telefoonaansluiting. Rond 1952, maar uiterlijk in 1954 verandert het netnummer van Schalkwijk en ‘t Goy in 03467. Houten is dan bereikbaar onder het netnummer 03468.

Weer nieuw netnummer (03402, 03403 en 03409)

Op 1 november 1968 wordt het netnummer van Schalkwijk en ‘t Goy veranderd in  03409. Dit heeft te maken met aanpassing van de kostenstructuur. Houten wordt dan veranderd in 03403 en alle telefoonnummers krijgen een 1 voor hun nummer. Beide plaatsen worden gekoppeld aan het knooppunt in Utrecht-Zuidoost. Per 1 juli 1972 ontstaat Nieuwegein. Deze nieuwe stad krijgt het netnummer 03402. Westelijk Tull en ‘t Waal dat onderdeel uitmaakt van het telefoonnet van Vreeswijk krijgt ook dit netnummer.

In 1981 verschijnt de nieuwe telefooncentrale bij de huidige Slinger. Er wordt hier een PRX/a-centrale neergezet. Rond 1990 is er een 5ESS/a centrale bijgekomen. De abonneenummers op deze centrale beginnen met een 5.

Verkort netnummer (030)

Op 10 oktober 1995 krijgt de gemeente Houten het netnummer 030. Tevens worden alle telefoonnummers tiencijferig gemaakt. De Schalkwijkse en ‘t Goyse nummers beginnen met 601 en de Houtense abonneenummers met 63.

Wanneer in 1997 Houten-Zuid wordt gebouwd, verwerkt de nieuwe telefooncentrale de nummers die met het abonneenummer 636 beginnen. Ook andere bedrijven gaan telefonie aanbieden. In 2000 is het telefoonnetwerk zover dat iedereen zijn nummer overal kan meenemen binnen het netnummergebied 030.

Internet

Eind 1996 wordt ISDN ingevoerd, waardoor verbinding maken met internet makkelijker wordt. Bedrijven schakelen massaal over naar ISDN. Vanaf 2002 is inbellen niet meer nodig als ADSL wordt uitgerold. Eind 2003 volgt kabelinternet.

Mobiele telefonie

Autotelefoon is sinds 1987 al mogelijk in Houten. Het is vooral in gebruik bij de scheepvaart. Vanaf 1995 wordt het GSM-netwerk landelijk uitgerold en in 1996 is mobiele telefonie voor de gewone gebruikers in Houten een feit. De eerste telefoontoestellen beschikken nog over antennes. In 2007 komt mobiel internet in opmars.

Vanaf 2006 wordt bellen via internet geïntroduceerd. Via het kabelnet, via ADSL en vanaf 2011 ook via glasvezel. Overigens had inwoner Chriet Titulaer al in de jaren ’80 een glasvezelverbinding tussen zijn twee woningen aan de Vlierweg. Hiervoor werd de straat opengebroken.

1905Telegraafkantoor Houten
19154 aansluitingen Houten
1918Telefoonkantoor Schalkwijk
????Tull en ’t Waal telefoon
1938Automatisch bellen Houten
1940Automatisch bellen Schalkwijk
1950173 telefoonaansluitingen
±1953Nieuw netnummer Houten
±1953Nieuw netnummer Schalkwijk
1968Nieuw netnummer Schalkwijk
1968Nieuw netnummer Houten
1972Nieuw netnummer Tull en ’t Waal
1987Invoering ATF-netwerk
1992Uitzetten tweede kiestoon
1995Nieuw netnummer 030
1996ISDN
1996Opkomst internet
1996GSM-netwerk
2000Nummerportabiliteit
2002ADSL
2003Kabelinternet
2006VoIP
2007Mobiel internet
2011Glasvezel
2019Einde ISDN