Recente tijd (1800 / heden)

Recente tijd

Voor 1800 kent het huidige gebied van Houten ongeveer 15 gerechten. Het waren de Fransen die het in die periode het voor het zeggen hadden. Ze besloten dat er minder gerechten moesten komen en dat dit gemeenten moesten worden. In 1812 begon de samenvoeging. Het zou nog tot 1962 duren voordat Schalkwijk en Tull en ’t Waal aan de gemeente Houten werden toegevoegd.

19e eeuw

In de 19e eeuw is Houten is niet meer dan een dorpje rond een brink en Schalkwijk een langgerekte lint boerderijen met een kerk. Daarnaast was er Tull en ’t Waal en ’t Goysedorp. Het gebied was een landelijke agrarische streek met slechte verbindingen.

Vanaf 1846 verandert het landschap door de aanleg van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Vooral Fort Honswijk is indrukwekkend bouwwerk. Rondom het fort wordt de Stelling van Honswijk aangelegd. Het restant van het dorpje Honswijk verdwijnt. Halverwege de 19e eeuw worden de infrastructuur verbeterd. In 1868 wordt een spoorlijn aangelegd en er verschijnen stations. Tegelijkertijd komen er verharde wegen.

Op 8 september 1857 worden de gemeenten Houten, Oud Wulven en Schonauwen samengevoegd tot een nieuwe gemeente Houten. Aan het eind van de 19e eeuw worden de katholieke kerken in HoutenSchalkwijk en ’t Goy gebouwd. Het is dezelfde periode dat de boeren in Houten en ’t Goy de omschakeling naar fruitteelt maken. De fiets verschijnt steeds vaker in het straatbeeld.

Houten in 1886
De Burgemeester Wallerweg met op de achtergrond de toren van de Nederlands hervormde kerk. Deze foto uit 1886 is de oudste foto van het dorp Houten. (Collectie RHC Zuidoost Utrecht)

20e eeuw

De nieuwe eeuw begint met de komst van de auto. Ook worden telefoon en riolering ingevoerd. In 1921 worden Schalkwijk en Houten aangesloten op het elektriciteitsnetwerk en later worden de dorpspompen vervangen door een drinkwaterleiding.

De Tweede Wereldoorlog

De Tweede Wereldoorlog ging niet ongemerkt voorbij. Tot twee keer toe werden Schalkwijk en delen van Tull en ’t Waal en Houten onder water gezet. In 1944 vestigde een Duitse generaal met zijn staf zich tijdelijk aan de Herenweg. De geallieerden bombardeerden Houten op 28 november 1944 en er vielen daarbij zestien doden. Ook werd de spoorlijn meermalen gebombardeerd.

Na de Tweede Wereldoorlog verandert Houten snel. Het Amsterdam-Rijnkanaal wordt gegraven en de snelweg Almere-Breda wordt aangelegd. In het uiterste noorden van Houten was tijdens de Tweede Wereldoorlog de snelweg Arnhem-Den Haag al verschenen. Op 8 oktober 1953 wordt het meest noordelijke gedeelte (Maarschalkerweerd en De Grote Koppel) bij Utrecht gevoegd.

Samenvoeging gemeenten

Op 1 januari 1962 gaan Tull en ’t Waal, Schalkwijk en Houten verder onder de nieuwe gemeente Houten. De gemeente heeft dan 6102 inwoners. Daarna groeit de bevolking verder. Eerst gestaag, daarna met twee groeitaken tot 50.000 inwoners.

Het agrarisch karakter verdwijnt en forenzen vestigen zich in Houten. Ten noorden van Houten wordt het bos Nieuw-Wulven aangelegd. In 2013 verschijnen drie windmolens tot 150 meter hoogte langs het Amsterdam-Rijnkanaal.

Meer weten over lokale geschiedenis?
Word lid van de Historische Kring tussen Rijn en Lek en blijf op de hoogte van de geschiedenis in Houten, Schalkwijk, Cothen, Wijk bij Duurstede, Bunnik, Werkhoven, Tull en ’t Waal. Ruim 550 anderen gingen u voor. Het lidmaatschap kost € 25,- per jaar.
Word hier lid