Nieuwe tijd (1500 / 1800)

Nieuwe tijd

Vanaf 1500 zien we kastelen veranderen in buitenplaatsen. Dorpskernen komen verder tot ontwikkeling en in het huidige Oude Dorp verschijnen huizen en gebouwen die tot op het heden nog zijn te zien.

Zo wordt de kerktoren in het Oude Dorp vanaf 1535 herbouwd in gotische stijl. De Steenen Poort verschijnt en De Engel en De Roskam worden gebouwd.

Ook op het platteland verschijnen boerderijen die tegenwoordig nog bestaan. Een ander verschijnsel is de komst van meer windmolens. Ook zijn er steeds vaker herbergen in de dorpskernen, langs doorgaande wegen of bij de veerverbindingen.

Reformatie

Vanaf 1580 vindt de reformatie plaats. Ook onze regio ontkomt er niet aan. In eerste instantie reageren de bewoners nauwelijks, maar uiteindelijk (na 30 jaar) moeten de katholieken onderduiken in schuilkerken.

Bestuur

Het bestuur is georganiseerd in gerechten. Ook wordt het burenrecht overgenomen door het schepenrecht. De gerechten komen na de reformatie steeds vaker in handen van rijke stedelingen uit Utrecht, zogenaamde ambachtsheren. Naarmate de Nieuwe Tijd vordert wordt een ambachtsheerlijkheid bezitten steeds meer een statussymbool. De schout van een gerecht is dan een machtig man geworden.

Geweld

Rond 1528 wordt Schalkwijk drie jaar achtereen geplunderd. Het dorp ‘t Waal wordt in 1567 geplunderd door een roversbende. In zowel de 17e eeuw als de 18e eeuw bezetten de Fransen onze regio. In 1672 zijn er 250 Franse soldaten gelegerd in het kleine dorp Houten en in 1673 plunderen ze de regio. In 1674 moeten de kerken het weer ontgelden als een noodweer over de regio trekt. Vooral de kerken van Houten en Honswijk worden getroffen. Net als elders beleeft ook Houten in de 17e en 18e eeuw de kleine ijstijd.

In 1787 grijpen de Patriotten de macht in de stad Utrecht. De provincie wordt in tweeën gedeeld. Houten valt onder de Patriotten. Ten westen van Houten, bij de huidige wijk Fokkesteeg in Nieuwegein verslaan de Patriotten de Oranjes. Een paar maanden later komen de Oranjes terug met een sterk Pruisisch leger, waarna de Patriotten naar België vluchten.

In de winter van 1794 en 1795 wordt de regio overspoeld door soldaten. Ze zijn ingekwartierd en plunderen alles. Vanaf 16 januari 1795 trekken de Franse legers de Lek over. In 1796 keert de godsdienstvrijheid terug. In Houten barst er een strijd los over de kerk van Houten. Ondanks dat de katholieken recht hebben op de grote kerk aan het Plein, krijgen ze deze niet. De schout wordt dagenlang belaagd door boze inwoners.

Kleine IJstijd

In deze periode was het klimaat kouder. Het staat bekend onder de Kleine IJstijd. Er waren twee pieken met koude winters, daartussen waren er warmere perioden. Ondanks het koudere klimaat kwam er bij Heemstede een bijzondere tuin tot ontwikkeling met exotische bomen en struiken.

 

1523Schalkwijk onder water
1526Start plunderingen
1535Bouw kerk Oude Dorp
1567Plundering ‘t Waal
1572Eerste vermelding Steenen Poort
1580Reformatie
1580Vermelding Plein 21
1589Plundering Schonauwen
1589Vermelding De Engel
1593Loerikse korenmolen
1596Eerste dominee
1609Statie Schalkwijk
1624Doorbraak Lekdijk
1630Vermelding De Roskam
1631Verbetering zandpaden
1638Doorbraak Lekdijk ‘t Goy
1645Bouw kasteel Heemstede
1651Bestorming kasteel Schalkwijk
1673Fransen plunderen Houten
1674Noodweer treft regio
1713Veepest
1744Veepest
1747Grote doorbraak Lekdijk
1768Veepest
1787Houten valt onder de Patriotten
1794Plunderingen
1795Inval Fransen
1796Godsdienstvrijheid
1796Ruzie over kerkgebouw
1798Afschaffing Heerlijk recht