De auto in Houten

Een van de eerste auto's in Houten
Chartes Testas rond 1900 bij Wickenburgh, collectie RAZU

In de zomer van 1898 verschijnt de eerste auto in Houten. Charles Testas, woonachtig in Oudwulven is de bezitter. Hij is eigenaar van de 14e geregistreerde auto in Nederland en eerste in de provincie Utrecht. De auto mocht maximaal 20 km/uur en in bochten en bij huizen 8 km/uur. De auto moest voorzien zijn van een rem, verlichting en een claxon.

In februari 1899 schrikt bij de tol van Houten een paard van de passerende Testas, waardoor een boerenknecht om het leven komt. De angst onder de bevolking voor de auto wordt hiermee bevestigd.

Testas bezit vanaf 1900 twee auto’s. Hij is actief bestuurslid bij de Nederlandsche Automobiel Club. Tot 1908 rijdt hij rond in Houten en omgeving. Daarna verhuist hij naar Zwitserland.

Kentekens

Tussen 1898 en 1906 worden rijksnummers uitgegeven. Eigenaren van motorvoertuigen die niet op rijkswegen kwamen, hadden geen registratie nodig.

In 1906 besluit de regering dat voortaan rechts gehouden moet worden op de wegen. Ook komen er provinciale kentekens. Dit is een persoonlijk kenteken en mag op meerdere auto’s worden geplaatst. Het kenteken van de provincie Utrecht begint met een L.

H. Meirink uit Houten vraagt in 1906 een kenteken aan en is de tweede voertuigbezitter in Houten. Zijn directe registratie in de winter doet vermoeden dat hij al eerder dan 1906 bezitter was van een motorvoertuig voor lokaal gebruik.

In 1908 mogen auto’s binnen de bebouwde kom maximaal 10 kilometer per uur rijden en daarbuiten maximaal 15 kilometer per uur. In 1909 wordt de eerste auto in Schalkwijk een feit door de aanvraag van J. Kruijsen. In 1919 vraagt H. van der Gun van boerderij Grijpestein een kenteken aan en is daarmee de eerste in Tull en ’t Waal.

Onderstaande kentekens zijn in de eerste jaren uitgegeven aan motorvoertuigen:

DatumKentekenEigenaarPlaats
8 juni 189815Charles TestasHouten
25 januari 1900154Charles TestasHouten
2 juli 19041376Charles TestasHouten
18 januari 1906L97Hendrik MeirinkHouten
2 juli 1906L353Charles TestasHouten
17 juli 1909L726Josephus KruijssenSchalkwijk
26 mei 1911L1005Coenraad van SchuijlenborghHouten
24 oktober 1912L1242Gerardus van WijkHouten
Over het jaar 1907 is geen informatie bekend

De groei van de auto lijkt vanaf 1914 op gang te komen. Vooral omdat de auto praktisch is. De Schalkwijkse huisarts Veeger vraagt in 1914 een kenteken aan. In 1917 volgt de veearts uit Houten en in 1918 de huisarts van Houten. Door de Eerste Wereldoorlog is er in 1917 en 1918 een rem op het aantal uitgegeven kentekens. In 1919 wordt dit ruimschoots ingehaald en breekt de auto echt door. In 1919 wordt het kenteken per motorvoertuig vastgesteld.

JaarHoutenSchalkwijkTull en ’t WaalTotaal
18981001
18990000
19001001
19010000
19020000
19030000
19041001
19050000
19062002
1907Onbekend00Onbekend
19080000
19090101
19100000
19111001
19121001
19130000
19140505
19153205
19161102
19172002
19182002
191936110
192078217
1921810321
Aantal uitgeven kentekens per jaar per gemeente

In 1951 wordt gestopt met de uitgifte van provinciale kentekens. In 1956 worden de laatste provincienummers vervangen door het huidige kenteken systeem. Onderaan deze pagina vindt u als download een volledig overzicht van de uitgegeven kentekens in Houten, Schalkwijk en Tull en ’t Waal tussen 1898 en 1921.

Doorbraak auto

Met de komst van de T-Ford in 1922 gaat snel met de auto. In 1924 is het in de bloesemtijd zo druk in Houten met auto’s, dat de burgemeester persoonlijk het verkeer regelt om ongelukken te voorkomen. Ook de motor, vrachtwagen, bus en taxi breken door. In de dertig gebeuren er meerdere ongelukken op de weg tussen Houten en Schalkwijk en bij de spoorlijn.

Verkeersdoden in Houten per decennium
Verkeersdoden in Houten met een motorvoertuig per decennium

Vrachtauto

De komst van de vrachtauto loopt gelijk op aan die van de normale auto. Het is onduidelijk wanneer de eerste vrachtauto’s het straatbeeld gingen bepalen, maar in 1922 vernemen we dat bij De Heul een vrachtauto in de sloot terecht komt. Deze vrachtauto had een dagelijkse rit tussen Culemborg en Utrecht. De komst van de vrachtauto betekent uiteindelijk het einde voor de beurtschippers van Schalkwijk en Houten. In Houten stopte deze er in 1933 mee.

Motoren

De eerste motorrijwielen in de vorige eeuw waren fietsen met hulpmotoren. Wanneer ze lichter dan 150 kilo waren, was registratie niet nodig. Er reden in 1909 twee keer zoveel motorrijwielen rond in Nederland dan auto’s. Na de Eerste Wereldoorlog gingen ze steeds meer op de huidige motoren lijken. De zijspan werd in die jaren steeds populairder. De eerste keer dat we van een motor lezen is in 1935 bij een dodelijke aanrijding met een trein op de overweg bij de Uitweg.

Busverbinding

Sinds 1 mei 1923 rijdt er een lijnbus door Houten. Het gaat om een busdienst van den heer Visser tussen Utrecht, Houten en Schalkwijk. De bus is een soort ruime taxi. De eerste dag is er zoveel belangstelling dat er zes ritten werden gereden. Na de zomer worden de bussen van Visser niet meer in Houten gezien. De buslijn is opgeheven. Enkel jaren later verschijnt er een nieuwe busverbinding.
Lees meer over de busverbindingen

Taxi’s

Vanaf de jaren dertig reden er taxi’s door Houten. In 1934 gaat dit goed verkeerd.

Benzinepomp

In 1923 verschijnt de eerste benzinepomp in Houten. Voorheen werd de brandstof gehaald bij de drogist.

JaarLocatieNaam
1923Odijkseweg 4, HoutenDe automaat
1926Onbekende locatie Tull en ’t WaalMij. Franco- Egyptienne
1927Beusichemseweg 80, ’t GoyBataafse Imp. Mij.
1928Brink 14, HoutenAmerican Petro Cy.
1929Houtenseweg, HoutenSinclair Petro Cy.
1932Beusichemseweg 76H.E. Elbersen
1932Beusichemseweg 29C.A. Uijttewaal
1933Beusichemseweg 96aJ. Knippers
1934Loerikseweg 34American Petro Cy.
1940Brink 3Bataafse Imp. Mij. – De Vico
1950Vlierweg 12American Petro Cy.
1952StationslaanW.J.H. van Rossum
1953A 956 SchalkwijkN.V. Purfina
1954Onbekende locatie Tull en ’t WaalGebr. Broere NV
1958A 946 SchalkwijkShell
1959Herenweg 2aCaltex
Vergunninguitgifte voor benzinestations

De benzinestations zijn nog wel eens gekoppeld aan een garage. Houten kende meerdere garages. De eerste is van Van Wijk (1924), later werd dit de Vico. In de jaren 60 kwam er een steunpunt van de wegenwacht bij de oprit met de A12. De garage van Sam van Lingen aan de Herenweg is behoorlijk druk geweest met de reparaties die via de wegenwacht binnenkwamen. Tot 1970 waren auto’s nogal onderhoudsgevoelig.

Garage Van Wijk op de burgemeester Wallerweg rond 1925 (Collectie RAZU)

Deze pagina is gewijzigd op 3 augustus 2020

Download

BestandBestandsgrootteDownloads
pdf Nummerbewijzen motorvoertuigen 1898-192195 KB82