Historie Houten in het kort

Kasteel Heemstede in Houten

De geschiedenis van Houten

Ruim 4200 jaar is er bewoning in het huidige Houten. De oudste sporen zijn door archeologen in de winter van 2006-2007 gevonden langs de spoorlijn ter hoogte van de stadsverwarming bij het Raaigras. Het gaat om vondsten die zijn gedateerd in de periode 2200 tot 1970 voor Christus. De geschiedenis van Houten gaat ver terug in de tijd.

Vanaf ongeveer 1800 voor Christus verlegt de Rijn zich en stroomt deze dwars door Houten. Door de overstromingen trekken bewoners weg. Vanaf 1500 voor Christus komt de bewoning sporadisch terug. De echte nederzettingen ontstaan in de Midden IJzertijd (500 voor Chr) toen de rivier zich weer had verlegd. Vanaf het jaar -200 wordt het drukker met de komst van achtereenvolgens de Eburonen, Bataven en Romeinen.

Opgraving Midden IJzertijd in Houten
Opgravingen Midden IJzertijd in 2011 in Houten-Castellum

Romeinen in Houten

Aan het begin van de jaartelling zorgen de Romeinen met het nabijgelegen Fectio voor een enorme economische impuls. Het agrarische Houten leverde voedsel aan de vele soldaten. Ook woonden er enkele rijke Romeinen in Houten die stenen gebouwen neerzetten. In de wijk De Poorten was een paardenfokkerij. Het zwaartepunt van Romeins Houten ligt bij de Molenzoom, Wallerweg en Vikingpoort.

Romeinen in Houten

Haltna

Rond de restanten van zo’n stenen gebouw is aan het eind van de 7e eeuw een open plek in het bos ontstaan. Rondtrekkende monniken hebben in 695 mogelijk al een kerk of gebedsplaats gesticht op deze plek. Daarmee is Halta (open plek in het bos) officieel ontstaan. In de omgeving ontstonden ook andere nederzettingen, zoals Loerik en Oostrum. Het gebied valt onder de landstreek Dorestad en later het graafschap Opgooi.

Ontginningen rond Houten

Tussen 900 en 1200 volgen ontginningen zoals in Schalkwijk en Wulven. In de Late Middeleeuwen voert de lokale adel strijd met de bisschop van Utrecht. Ook de Hertog van Gelre en de Graven van Holland voeren strijd. De grens van de machtsgebieden loopt vaak over het gebied van de huidige gemeente Houten. Er verschijnen meerdere kastelen en versterkte boerderijen in het landschap.

Reformatie

Met de komst van de Reformatie komen er nog meer kerken. Zo af en toe zijn er vreemde legers in ons gebied. De gewone man moet het vrijwel altijd ontgelden. In de 19e eeuw wordt de Nieuwe Hollandse Waterlinie aangelegd. De infrastructuur wordt verbeterd met wegen en spoorlijnen. Auto en fiets verschijnen en het leven wordt georganiseerder.

Houten blijft altijd een brinkdorp, waar je in 2 minuten doorheen liep. Schalkwijk is een lintdorp waar een doortocht langer duurde. Maar de kracht van beide dorpen zat in de vruchtbare grond, waar boeren en medewerkers veel produceerden.

Het gemeentehuis op De Brink in 1934 (Collectie RAZU) – ingekleurd –

Huidige tijd

Halverwege de 20e eeuw raakt de Tweede Wereldoorlog ook Houten. Daarna komt de bouwproductie op gang. Eerst met een groeitaak, daarna met een vinex-taakstelling. Het dorp wordt doorkruist door een belangrijke spoorlijn, een snelweg en het Amsterdam-Rijnkanaal. Rond 2000 breekt internet door in Houten.

Er is een nieuw boek verschenen over de Tweede Wereldoorlog in Houten, ’t Goy, Tull en ’t Waal & Schalkwijk. Het kost € 24,95 en is verkrijgbaar in de boekhandel bij The Read Shop (Oude Dorp en Castellum), De Kler en Primera op Het Rond en bij De Spar in Schalkwijk.
Lees meer