Kasteel Heemstede, het mooiste huis van Houten

Kasteel Heemstede
Kasteel Heemstede in 2015

Kasteel Heemstede is in 1645 gebouwd en is een van de mooiste gebouwen van Houten. Het is de opvolger van het kasteel (ridderhofstad) dat 500 meter naar het westen stond. Heemstede is in 2002 compleet herbouwd na brand.

Op de plek van Kasteel Heemstede II stond sinds 1347 al een stenen huis. Deze verdween en het nieuwe huis Heemstede II kwam ervoor terug als jachthuis. Het werd een indrukwekkend gebouw met torens en vele bijgebouwen. Ondanks dat het huis op een kasteel lijkt, is het een buitenplaats. Voor het kasteel lag een vaart, vermoedelijk gebruikt om de bouwmaterialen van het kasteel aan te voeren.

Diederick van Veldhuysen

In 1680 komt kasteel Heemstede in het bezit van de 28-jarige Diederick van Veldhuysen. Hij is een lid van een rijke familie en bestuurder in de Staten van Utrecht. Van Veldhuysen trouwt een steenrijke Amsterdamse vrouw en geeft het huis Heemstede een impuls door het interieur te moderniseren. Ook worden de tuinen opnieuw ingericht en uitgebreid met o.a. een schelpengrot.

Huis

Het huis heeft schuiframen, uniek voor de 17e eeuw. De luiken zitten aan de binnenzijde en zijn knap weggewerkt. De voordeur heeft een extra scharnier in de deur, zodat het een tweedelige voordeur is. In de vloertegels van de centrale hal zijn fossielen te zien.

De schilderijen in deze centrale hal zijn de originele schilderijen die zijn gered van de brand in 1987. In de kamer links van de centrale hal ligt laminaat. Het was een van de oudste laminaatvloeren in Nederland. Het huidige huis is zo goed als kon hersteld. Sommige originele delen zijn gerestaureerd. Andere zaken zijn nagemaakt a.d.h.v. foto’s.

Tuinen kasteel Heemstede

De tuinen van Kasteel Heemstede komen dankzij van Veldhuysen tot een hoogtepunt. Deze liepen door tot aan de Utrechtseweg en waren een bezienswaardigheid tot buiten de landsgrenzen.  Aan beide kanten van het kasteel was een oprijlaan. Een richting de Heemsteedseweg en een ander richting de huidige Utrechtseweg. Deze laatste oprijlaan is nog steeds in het huidige Houten tot op 1800 meter afstand van Heemstede terug te vinden.
Lees meer over de tuinen van Heemstede

(Opname door Albert Speelman, 2015)

Tussen 1716 en 1723 wisselde Heemstede een paar keer van eigenaar en raakten de tuinen in verval. Essaye Gillot wordt in 1723 de nieuwe eigenaar herstelde de tuinen. Na zijn dood in 1752 wordt zijn zoon eigenaar. Zijn vrouw woont tot 1793 nog op Heemstede, maar daarna raken de tuinen opnieuw in verval.

Verval

Oprijlaan Kasteel Heemstede
De oprijlaan wordt onderbroken door de A27

Met het aanbreken van de 19e eeuw is de bloeiperiode van Heemstede achter de rug. De eigenaren uit de 19e eeuw doen weinig aan de tuinen en vermaken zich voornamelijk met het huis. Het huis wordt dan gehuurd door Van Rappard. Jarenlang ligt de geboorteakte van de stad New York hier op zolder.

Pas in 1919 wordt Heemstede opgeknapt en worden de tuinen hersteld. Maar zo bijzonder als de tuinen van Heemstede rond 1700 zijn, worden de tuinen niet meer. Tot 1940 was Heemstede als zomerhuis in gebruik.

Meer weten over lokale geschiedenis?
Word lid van de Historische Kring tussen Rijn en Lek en blijf op de hoogte van de geschiedenis in Houten, Schalkwijk, Cothen, Wijk bij Duurstede, Bunnik, Werkhoven, Tull en ’t Waal. Ruim 550 anderen gingen u voor. Het lidmaatschap kost € 25,- per jaar.
Word hier lid

Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog is het het huis in gebruik als klooster. Er werden toen kerkdiensten gehouden voor o.a. onderduikers. Tot 1968 wordt Heemstede verhuurd. Het huis komt in een slecht conditie en staat bloot aan plunderaars. In december 1971 wordt het gekraakt, maar ontruiming volgt vrijwel direct.

Een nieuwe eigenaar restaureert het kasteel in 1974. Er zou een bibliotheek en een conferentie-oord in komen. Nadat deze plannen niet zijn gerealiseerd, brandt op 10 januari 1987 het gebouw volledig af. Alleen enkele buitenmuren blijven staan. Er is geen bewijs gevonden voor brandstichting, maar dit wordt algemeen aangenomen door politie en de bevolking van Houten.

Herbouw kasteel Heemstede

In 1999 tot 2002 wordt Heemstede herbouwd door projectontwikkelaar WCN, later Phanos geheten. In 2012 gaat Phanos failliet. Wel is op de begane grond een restaurant gevestigd dat een Michelinster heeft. In 2016 heeft een bouwondernemer het kasteel gekocht. Vooral omdat hij een liefhebber van het huis is.

Tijdlijn

1645Bouw Kasteel Heemstede II
1645Aanleg tuinen
1680Modernisering interieur
1687Herinrichting tuinen
1690Uitbreiding tuinen
1716Verval tuinen
1723Herstel tuinen
1776Opnieuw verval tuinen
1919Restauratie
1968Leegstand
1971Krakers
1974Restauratie
1987Brand
2002Herbouw