Ridderhofstad Heemstede

Ridderhofstad Heemstede
Ridderhofstad Heemstede in 1647 – Het Utrechts Archief

Heemstede als boerderij wordt voor het eerst genoemd toen Everard van Heemstede in 1323 een huis met hofstede ontving (bron). Het lag ten zuiden van de huidige plofsluis tussen het Amsterdam-Rijnkanaal en het Merwedekanaal in Nieuwegein.

Tussen 1392 en 1404 wordt er een woontoren gebouwd, dat we tegenwoordig ‘Het Oude Heemstede’ noemen. In een boomgaard langs de straat Vuilcop in Nieuwegein zijn de fundamenten (kloostermoppen) van deze woontoren teruggevonden. Het was een vierkant versterkt huis van drie verdiepingen hoog, dat op een klein heuveltje stond.

Ridderhofstad Heemstede

In 1536 werd het kasteel als ridderhofstad erkend. Om in aanmerking te komen voor deze titel moest het huis een gracht hebben en een ophaalbrug (bron). Belangrijker was dat de familie Van Winssen hier woonden die van hoog aanzien in de stad Utrecht was.

In dezelfde eeuw werd de woontoren vergroot en werden enkele agrarische gebouwen bij de voorburcht gebouwd van steen.

Vanaf 1614 werd de woontoren niet meer bewoond. Een tekening (zie hierboven) uit 1647 toont een ruïne. Het voormalige huis vertoont schietgaten en heeft geen dak meer. Het lijkt alsof het gebouw met brand te maken heeft gekregen. De gracht is gedempt.

Het huis werd door Adriaan van Winssen wel aangehouden, vanwege de voordelen die de titel Ridderhofstad bood. Adriaan ging wonen in de nieuwe ambachtsheerlijkheid Heemstede, 500 meter verderop.

In 1645 wordt daar een nieuw kasteel gebouwd. Deze noemen we Heemstede 2. In de loop van de 17e eeuw is het Oude Heemstede afgebroken. Het terrein wordt door de gemeente Nieuwegein beschermd.

Eigenaren Ridderhofstad Heemstede

Onderstaande lijst toont de eigenaren van de boerderij/huis (1323 – 1404), de woontoren (1404 – 1614) en de ruïne (1614 – eind 18e eeuw).

1323 – Everard van Heemstede (lid Familie van Wulven)
1392 – Borre van Heemstede (lid Familie van Wulven)
1398 – Elsabe Mouwer van Heemstede (lid Familie van Wulven) en Godschalk van Winssen
1439 – Familie van Winssen
1460 – Godschalk van Winssen
1516 – Willem van Winssen
1523 – Godschalk van Winssen
1557 – Willem van Winssen
1615 – Adriaan van Winssen
1640 – Willem van Winssen
1640 – Maria van Winssen en Hendrick Pieck van Wolfsweerd
1680 – Diederick van Veldhuysen
1719 – Cornelis Quint
1719 – Anthonie Turck
1723 – Essaye Gillot
1734 – Frederik van der Does