De bouw van Houten-Zuid

De voorbereiding

In 1990 maakt het Rijk plannen voor nieuwe woningbouwlocaties. Deze plannen worden in 1990 vastgelegd in de Vierde Nota over Ruimtelijk Ordening Extra. Ambtelijk wordt dit VINEX genoemd. Ook de regio Utrecht moet flink bouwen, waarbij de meeste woningen in Leidsche Rijn komen.

Houten krijgt ook een bouwtaak, terwijl de eerste bouwtaak nog niet is afgerond. Zes voorkeursplannen lanceert de gemeente, waarbij bouwen in Schalkwijk een van de opties is. Zowel in Houten als in Schalkwijk komt protest tegen de bouw. Maar de landelijke overheid besluit in 1993 dat er moet worden gebouwd aan de noordkant van het Amsterdam-Rijnkanaal. De aanwezigheid van de spoorlijn is doorslaggevend.

In 1994 wordt een contract tussen het Rijk en Houten getekend voor minimaal 6000 woningen. Inwoners mogen in de winter van 1995/1996 reageren op de uitbreidingsplanen en in het voorjaar van 1996 besluit de gemeenteraad.

Start bouw Houten-Zuid

Op 19 december 1996 start de bouw van Houten-Zuid. Dit gebeurde door het storten van zand in Het Land en het plaatsen van een bouwbord met behulp van een helikopter.

Op 2 april 1997 wordt door staatssecretaris Tommel de eerste paal geslagen van een woning aan het Geuzenland. Hetzelfde jaar wordt deze woning opgeleverd, waarmee Houten de eerste vinex-woning van de provincie Utrecht realiseerde.

Op 28 november 1997 ontvangt bewoner Wijman op Geuzenland 36 als eerste de sleutel in Houten-Zuid. De Utrechtse burgemeester Opstelten en de Commissaris van de Koningin Beelaerts van Blokland zijn aanwezig en zetten een stempelafdruk op een gevelsteen.¹

De bewoners van bouwplan Loerik zijn pioniers. In december 1997 betrekken de eerste bewoners hun huizen. In februari 1998 volgt een tweede groep, waarna telkens nieuwe groepen volgden. Er zijn geen winkels en supermarkt ‘De Dikke Boom’ aan de Odijkseweg of de Albert Heijn op Het Rond zijn het dichtste bij. Volgens het gemeentebestuur is het winkelcentrum in Castellum in 2002 gereed. In de praktijk wordt dit 2011, 13 jaar later.

Via bouwwegen kan de Beusichemseweg worden bereikt. Veel wegen in de wijk zijn nog niet aangelegd. In januari 1998 opent er een noodschool in Loerik langs de Binnentuin. Wanneer de toegangsweg Het Land gereed is, rijdt buslijn 65 constant tussen het station van Houten en Kruisvaardersland.

Na de bouw van de wijk De Landen volgt twee jaar later de oplevering van veel nieuwe deelwijken, zoals De Tuinen, De Meren, de Bouwen, Het Hout en Het Spoor. Tussen 2000 en 2003 is er een hoog bouwtempo. De lijst hieronder geeft aan in welk jaar de eerste woning uit die wijk werd opgeleverd.

Rondweg

De aanleg van de Rondweg vindt plaats tussen 1999 en 2003. Ook de huidige Koppeling wordt deels nieuw aangelegd. De Rondweg wordt mede gefinancierd door 750 woningen extra te bouwen. De opening van de Rondweg vindt plaats op 19 september 2003 door autocoureur Jan Lammers.

Zandwinning

In het oosten van de nieuwbouw worden midden op de Houtense stroomrug twee recreatieplassen aangelegd. Het zand dat in deze Rietplas en Oosterlaakplas wordt gewonnen, wordt gebruikt voor de ophoging van de wijken aan de westkant van Houten-Zuid. Met een zandzuiger en een pijpleiding wordt dit zand naar de westelijke wijken getransporteerd. Mogelijk dat daarbij archeologische sporen zijn verplaatst. In de Rietplas zijn de bekende gekleurde huizen verschenen.

Complicatie bij de tweede bouwtaak is dat sommige bouwprojecten in zogenaamde zelfrealisatie worden gebouwd. De gemeente Houten heeft in bepaalde delen geen grond weten te verwerven en in dat geval bouwt een projectontwikkelaar zelfstandig. Deze wijken zijn gekenmerkt door minder openbare ruimte.

Castellum

De onderhandelingen over de bouw van Castellum worden jarenlang vertraagd. De gemeente wilde winkels in Castellum-Oost, maar de projectontwikkelaar die aan zelfrealisatie doet, wilde dit niet. Uiteindelijk zijn er alleen winkels in Castellum-West gekomen en bouwde de projectontwikkelaar in Castellum-Oost woningen.

Daarbij hielp rond 2009 ook de steun van de landelijke overheid in het kader van de financiële crisis mee. De plannen om de wijk Castellum in zijn geheel op 15 meter hoogte te bouwen, worden al snel losgelaten. Vlak nadat de meeste woningen in Castellum-Oost gereed zijn, gaat de projectontwikkelaar die de winkels 10 jaar had vertraagd failliet.

De woningen in Houten-Zuid kennen een diverse architectuur. De wijken zijn fietsvriendelijk en sinds de opening van de winkels in 2011 in de wijk Castellum heeft Houten-Zuid ook een hart. De eerste bewoners hebben 13 jaar moeten wachten op deze winkels.

Openbaar vervoer

De bewoners in De Landen krijgen vanaf 1998 te maken met een lijnbus 66 tussen Station Houten en Kruisvaardersland. Deze bus week wel eens af van de route en bracht de mensen tot voor de deur.

Tussen 2001 en 2008 was er een tijdelijk NS-station Castellum naast de Loericker Stee in gebruik. Over een NS-baanvak werd met een tram gereden. Het was de kortste spoorlijn van Nederland. Sinds 12 december 2010 stoppen er treinen in het huidige station Castellum.

• Interview met Reni Lubberdink (wethouder) over de 2e bouwtaak
• Interview met Ab Jongen over de tram naar Houten-Zuid

Noten

1. Een mooie dag in Houten-Zuid (Ton van den Berg), Utrechts Nieuwsblad 29-11-1997 ↩︎