Boerderij de Steenen Poort

Boerderij de steenen poort

Oorspronkelijk waren er zo’n 15 versterkte boerderijen met een dergelijk poortgebouw in de huidige gemeente Houten. Vaak waren deze in het bezit van de rijke boeren. Alle poortgebouwen zijn gesloopt, behalve in de wijk De Poort. De poortgebouwen zijn bijzonder. Alleen in Friesland komt een dergelijke poort voor.

Boerderij

Van de vroege geschiedenis van boerderij de Steenen Poort aan de Warinenpoort is niet zo veel bekend. Mogelijk dat de boerderij al in de 14e eeuw bestond. De boerderij is bekend onder de naam Bovit.

Het land van de boerderij wordt op Hisgis (historisch grondbezit) vanaf 1536 aan een eigenaar toegewezen. Mogelijk dateert de boerderij uit dat jaar of eerder. De boerderij duikt op in het testament van Adriaen Beyer die op 1 juli 1596 komt te overlijden. Deze welgestelde inwoner van Utrecht laat via een serie testamenten zijn bezittingen achter aan de armen.

Het eerste testament van hem en zijn vrouw was opgesteld op 3 juni 1572 en daarin wordt ook de boerderij genoemd.  Vanuit dit testament dat in 1601 wordt uitgevoerd, worden ook de opbrengsten van de pacht van deze boerderij aan de armen geschonken.

Poortgebouw

In een overeenkomst uit 1614 wordt melding gemaakt dat sprake is van een huis, een hofstede, een hooiberg, een schuur en een poort. We weten dus dat het poortgebouw in 1614 bestond, maar waarschijnlijk al eerder.

Monumentendeskundigen gaan er vanuit dat het poortgebouw uit de 16e eeuw dateert. De muren zijn gemaakt van kloostermoppen. De balken lijken eerder uit de 17e eeuw of later te zijn. Die zijn namelijk door een zaagmolen bewerkt en deze is rond 1600 verschenen in onze omgeving. Er wordt daardoor aangenomen door lokale historici dat de zolder van het poortgebouw later is herbouwd. Vermoedelijk na 1704, omdat in dat jaar de boerderij door een storm is beschadigd.

De zolder van de poort werd gebruikt om duiven te houden. In het metselwerk van de zolder zijn 137 duivennissen in de muur uitgespaard. De duiven werden gehouden voor consumptie en de mest werd gebruikt voor op het land.

De poort stond aan de achterzijde van de boerderij. De voorkant van de boerderij staat naar de Houtensewetering toe. De Houtensewetering was de hoofdader voor het afvoeren van producten per schip, richting Utrecht. Vlakbij de boerderij vertrok de beurtschipper.

De poort is sinds ongeveer 1980 niet meer geopend. Vroeger gebeurde dit alleen op speciale gelegenheden. De angst bestaat dat de deur het openen ervan niet meer overleeft en vervangen moet worden.

De duivennissen op de zolder van de Steenen Poort.
De duivennissen in 2018

Gracht

De gracht is vermoedelijk in de 16e eeuw gegraven. Aangenomen wordt dat de gracht in de 18e eeuw is gedempt. Op een overzichtstekening uit 1832 is geen gracht meer te zien.

Oorspronkelijk was er sprake van een langhuisboerderij. Het huidige aanzien van het voorhuis dateert van na de verbouwing in 1704. Historici gaan er vanuit dat deze verbouwing noodzakelijk was vanwege noodweer, welke de boerderij heeft beschadigd.

In de 20e eeuw vinden er verschillende verbouwingen en restauraties plaats. Ook aan het poortgebouw. In 1984 wordt de Rondweg vlak naast de historische boerderij aangelegd. Rond 2015 wordt voor het gebouw een nieuwbouwwijk aangelegd.

Bijzonderheden

Priesterwijding bij de De Steenen Poort
Boerderij de Steenen Poort in augustus 1924 bij de priesterwijding van Marinus van Rooijen.

In augustus 1924 wordt Marinus van Rooijen ontvangen op de boerderij, nadat hij tot priester is gewijd (zie foto hierboven). Hij was de zoon van de boer en is op deze boerderij in 1897 geboren. Marinus van Rooijen stierf in Dachau, nadat hij in 1941 was opgepakt door de Duitsers.
Lees verder

Roetkapaffaire

In 1965 komt een student te overlijden bij een ontgroening. De student stikt terwijl hij vanaf boerderij de Steenen Poort naar Amelisweerd wordt gereden. 
Lees verder