Kasteel Ten Goye

Kasteel Ten Goye

Kasteel Ten Goye lag in het huidige Goysedorp en was een van de eerste en invloedrijkste kastelen van de late middeleeuwen in de regio. Het kasteel is in het begin van de tiende eeuw opgericht door Waldger van Goye (bron) op een kunstmatige heuvel en bestond uit hout. Het mottekasteel stond op het zuidelijke deel van het kasteelterrein.

Vanuit dit kasteel werd het gouw Opgooi, het latere graafschap Opgooi bestuurd, maar ook een aantal andere omliggende gouwen. De eigenaren van het kasteel waren in het machtsvacuüm gesprongen, dat er na Dorestad was ontstaan.

In 1126 wordt het kasteel voor het eerst genoemd als ridderhuis. De Heren Ten Goye zijn dan burggraaf voor de bisschop. Ze zijn actief in de graafschappen Opgooi, Utrecht en Lek en IJssel. Vermoedelijk is sinds 1200 sprake van een (tuf)stenen kasteel, maar dit kan net zo goed al in 1100 het geval zijn geweest.

Terrein Kasteel ten Goye

Begin 2018 is de boomgaard gekapt. De plek op de voorgrond was de locatie van het mottekasteel.

Het kasteel groeit uit naar een indrukwekkend gebouw. Torens, woonvleugels, een kapel, een versterkte voorburcht en een wal met gracht waren aanwezig. De voorburcht was aan de noordzijde, het hoofdgebouw aan de zuidzijde van het terrein. Het hele complex besloeg een oppervlak van 140 bij 90 meter (bron). (Onderzoek moet uitwijzen of dit daadwerkelijk klopt.)

Kasteeldorp

Naast het kasteel ontstaat het dorp Oostrum met de Oostrummer Hofstede. Dit dorp staat tegenwoordig bekend als het Goysedorp en vermoedelijk zorgden de inwoners samen met die van Westrum voor voedsel voor de manschappen in en bij het kasteel. Ook was er een kapel. Eerst in het kasteel, later buiten het kasteel.

Oorlogshandelingen

In 1315 was Ghisebrecht Utengoye tweede burggraaf van Utrecht. Toen bisschop Gwijde van Avesnes buiten het Sticht was, ondernam Ghisebrecht rooftochten door Het Sticht. Mogelijke aanleiding is de grote hongersnood die deze jaren heerste in delen van Europa. De bisschop kon het niet zo waarderen en nadat deze was teruggekeerd onthoofde hij hem.

Volgens goed middeleeuws gebruik wilde in 1317 de bisschop ook het kasteel hebben. Maar de voogden van de minderjarige zoon boden weerstand. Met de zwaarste wapens van die tijd, werd het kasteel overwonnen. Lang profiteerde de bisschop er niet van. ’s Nachts na de overwinning op 28 mei 1317 sterft hij. De voogden klommen direct na het nieuws met ladders tegen de muren omhoog en namen het kasteel in.

Het kasteel wordt gerepareerd en de zoon bewoont het kasteel. Rond 1340 sterft hij en komt het kasteel terecht bij zijn zus. Die is getrouwd met de heer van Vianen, waardoor het huis wordt opgedragen aan de graaf van Holland.

In 1353 raakte het kasteel opnieuw bij een oorlogshandeling betrokken. De heer van Vianen voerde samen met de Graaf van Holland en de heer van Culemborg strijd tegen bisschop Jan van Arkel van Het Sticht. De bisschop belegert het kasteel, maar op 22 oktober 1355 wordt er vrede gesloten. Afgesproken wordt dat aan het kasteel slechts het hoognodige mag worden gerepareerd. Het was niet de bedoeling dat Kasteel ten Goye weer een machtig bolwerk zou worden.

Op 31 januari 1357 blijkt de bisschop en de stad Utrecht, alsmede de graaf van Holland 4000 pond te hebben betaald, waarmee het kasteel kan worden herbouwd. Amateurarcheologen hebben in de jaren zeventig ten noorden van het kasteel een steenoven ontdekt, die rond 1357 is gebruikt om het kasteel te herbouwen.

In het jaar 1380 was er een probleem met wie nu precies de bisschop was van Utrecht. De strijd werd uitgevochten in Oostrum, waar Floris van Wevelinkhoven het kasteel belegerde en de broer van de kasteelheer dwong zijn tegenbisschopszetel op te geven. In de 15e eeuw is het kasteel in gebruik voor bewoning.

Op het terrein van het kasteel heeft een korenmolen gestaan. In 1536 had Jan Laurens een molen en een vervallen slot in erfpacht. In 1581 wordt tijdens een rechtszaak gezegd dat Henrick Cornelisz de fundamenten van het kasteel heeft uitgegraven en verkocht (bron).

Huidig terrein

Op het kasteelterrein stond jarenlang een boomgaard. In de winter van 2017/2018 is deze gekapt. Het voormalige kasteelterrein ligt een stuk dieper dan de omgeving. Het terrein zal vermoedelijk ergens in 2019 of 2020 open worden omgebouwd tot een park en opengesteld voor het publiek.

Het wapen van de gemeente Houten is mede afgeleid van het wapen van de heren van Goye.