Inhoud
Op zaterdag 25 juli 2015 breekt er brand uit aan de Herenweg in Houten. En snackbar, een nagelstudio, een kantoor met opslagruimte en twee bovenwoningen branden af. Een winkel raakt zwaar beschadigd en een kat komt om het leven. Tijdens de brand staat er een stormwind waardoor de brand zich razendsnel uitbreid en valt de regen met bakken uit de lucht.
Brandweer Houten druk met zomerstorm
Op deze zaterdagmiddag passeert de zwaarste zomerstorm sinds het begin van de metingen in 1901. De Houtense brandweer staat daarom vanaf 15.10 uur gereed op de kazerne in Houten-West. In verband met de vakantie is de kazerne in Houten-Oost gesloten. De brandweermannen wachten in de TS 983 op wat komen gaat. Via de portofoon wordt contact opgenomen met Bilthoven die tijdens de procedure ‘grote drukte’ de brandweer in Houten coördineert. Het contact lukt niet en door de TS 983 te statussen als ‘uitgerukt’ wordt gepoogd contact te zoeken.
Om 15.13 uur krijgt de TS 982 een stormmelding binnen en omdat de mannen al klaar zitten in de TS 983, rukken ze met deze auto uit naar de Odijkseweg waar een tak op een huis dreigt te vallen. Op dat moment zijn beide auto’s volgens de systemen ingezet. Niet veel later rukt de TS 982 ook uit voor diverse stormschade klussen. Na afloop van dit incident blijft de auto als ‘uitgerukt’ geregistreerd staan op de Odijkseweg, de locatie waar de TS 983 heen was.
- 15.03 uur: Alarmering brandweer Houten voor mogelijke stormschade
- 15.10 uur: Houten TS 983 gereed voor uitruk
- 15.13 uur: Houten TS 983 naar stormschade Odijkseweg.
- 15.15 uur: Houten TS 982 rukt uit
Brand bij de petroleumkachel
Het is deze zaterdagmiddag een graad of 16 en buiten is het noodweer. Midden in de zomer gaat hier en daar de kachel aan. De brand aan de Herenweg ontstaat om 15.40 uur na het ontsteken van een petroleumkachel in een nagelstudio. Deze is gevestigd aan de achterzijde van het pand Herenweg 6, boven de opslagruimte/kantoor van cafetaria.
De bedrijfsleider van de cafetaria is beneden aan het werk, wanneer hij een vreemde lucht ruikt en de elektriciteit uitvalt. Zodra hij achter het pand naar boven gaat, ontdekt hij rook in de nagelstudio. Met brandblussers wordt er direct geblust, maar die zijn snel leeg. Wanneer met nieuwe brandblussers opnieuw het vuur wordt benaderd, is er geen houden meer aan. De bewoners vluchten naar buiten.1 Een ander alarmeert de brandweer.
Opkomst brandweer
De meldkamer in Utrecht wordt om 15.42 uur gebeld. De melder zegt dat de brandweer gewenst is voor een brand in een ‘bovenwoning op de eerste verdieping aan de Herenweg 6 te Houten’. De melder geeft tevens aan dat iedereen buiten is en dat het geen uitslaande brand betreft. Om 15.43 uur wordt de brandweer Schalkwijk TS 972 gealarmeerd. Terwijl de Schalkwijkse brandweer aanrijdende is, zegt de centralist uit Utrecht dat er sprake is van een ‘mogelijke brand’.
De keuze voor de Schalkwijkse auto is omdat beide Houtense auto’s de status ‘uitgerukt’ hebben. De Houten TS 982 verneemt echter ook van de brand en rukt op eigen initiatief uit. De politie die als eerste ter plaatse is informeert de brandweer dat er sprake is van een middelbrand.
De hoogwerker in Vianen wordt gealarmeerd en de Houten TS 983 die beschikbaar komt aan de Odijkseweg eveneens. De eigenaar van de cafetaria wordt telefonisch op de hoogte gesteld, arriveert vanuit Houten-Zuid en is er eerder dan de brandweer.
- 15.42 uur: Meldkamer ontvangt melding
- 15.43 uur: Oproep brandweer Schalkwijk TS 972
- 15.47 uur: Schalkwijk TS 972 rukt uit
- 15.49 uur: Houten TS 982 rukt op eigen initiatief uit.
- 15.54 uur: Politie meldt uitslaande brand. Meldkamer schakelt over naar middelbrand. Houten TS 983 meldt zich beschikbaar
- 15.55 uur: Houten TS 983 en hoogwerker Vianen HW 595 gealarmeerd
- 15.57 uur: Schalkwijk TS 972 ter plaatse 15.58 uur: Houten TS 982 ter plaatse
- 16.01 uur: Houten TS 983 ter plaatse. Grote brand
- 16.07 uur: Vianen HW 595 ter plaatse
Eerste inzet brandweer
Het is direct duidelijk voor de brandweer dat de nagelstudio als verloren moet worden beschouwd. Het plan richt zich in eerste instantie op uitbreiding van het vuur. De Schalkwijk TS 972 krijgt de opdracht overslag naar Herenweg 4 te voorkomen De Houten TS 982 pakt de brandhaard in de nagelstudio aan en verkent de bovenwoning. De hoogwerker wordt klaargezet voor als het vuur overslaat, die wordt gevoed door de Houten TS 983.
Kritiek brand Herenweg
De keuzes leiden bij het kijkend publiek tot het idee dat de brandbestrijding traag op gang komt. De aanrijtijd voor de Schalkwijkse brandweer is 13 minuten en 29 seconden. Dat is een normale aanrijtijd vanuit deze brandweerpost.
Toch ervaren omstanders dat het lang duurt voordat de brandweer is. Een getuige zegt dat het na aankomst van de brandweer, ook nog 10 minuten duurde voordat er werd gestart met blussen. In de 24 minuten tussen alarmmelding en blussen heeft het vuur flink om zich heen gegrepen, aangewakkerd door de stormwind.2 Ook wanneer een Schalkwijkse brandweerman zegt dat hij de brandput niet kan vinden, leidt dit tot een bepaalde beeldvorming onder het publiek.
Uitbreiding tot grote brand
Om 16.01 uur is er sprake van een grote brand. De brand blijkt zich binnen het gebouw te verspreiden. Via de aanwezige openingen tussen de nagelstudio en de ruimte tussen het plafond van de keuken en bovenliggend dakterras weet een vuur een weg te vinden. Ook ontbreekt in het pand een gesloten brandwerende wand en is er een niet functionerende brandmeldinstallatie, waardoor de branddeur niet automatisch sloot.
In het onderzoek van de Inspectie Veiligheid en Justitie dat in februari 2016 wordt gepubliceerd staat dat het brandverloop sterk is beïnvloed door de tekortkomingen in de bouwkundige en installatietechnische toestand van het gebouw. De situatie die is opgenomen in vergunningen blijken niet overeen te komen met de werkelijkheid.
Op de post Houten West is op dat moment nog een aantal vrijwilligers aanwezig. Zij weten dat de reserve brandweerauto (de TS 984) in Houten Oost staat en inzetgereed is. Zij besluiten op eigen initiatief dit voertuig op te halen uit Houten Oost en daarna in dienst te melden. Dit laatste vanuit de gedachte dat eventuele stormschades met dit voertuig af te handelen.
GRIP1 en zeer grote brand
Door het aanhoudende vuur is er een sterke toename van de rookontwikkeling, waarbij de rook zich als gevolg van de sterke wind over een groot gebied verspreid. Om 16.29 uur wordt opgeschaald naar GRIP1 en om 16.54 uur naar ‘zeer grote brand’.
Op dat moment bevindt de Houten TS 984 zich op twee à drie minuten rijden van het brandadres. Maar dit voertuig wordt gealarmeerd, omdat het niet als ‘uitrukgereed’ staat. De Houten TS 984 neemt daarop contact op met de Officier van Dienst en wordt gevraagd te komen om de politie te assisteren met de ontruiming van de appartementen in Herenweg 2.
Ook de woningen aan de Herenweg tegenover de brand worden ontruimd. De bewoners worden opgevangen in De Roskam. Loco-burgemeester Michel van Liere die rond 16.40 uur wordt geïnformeerd, fietst na de melding naar de brand toe. Door de rook is de gemeentetoren van de Pleinkerk nauwelijks meer te zien, zegt hij later.
NL Alert
Om 17.15 uur wordt een NL Alert verstuurd. Inwoners worden opgeroepen om tijdens deze zomerstorm ramen deuren te sluiten en RTV Utrecht voor verdere berichtgeving te volgen. RTV Utrecht krijgt periodiek een update van de laatste stand van zaken, maar de rampenzender neemt niet alle informatie over.
Omdat de NL Alert niet gericht kan worden verstuurd, krijgt een groot gebied aan de goede zijde van de wind een waarschuwing. Uit onderzoek blijkt dat het NL Alert eerder had kunnen worden verstuurd.
Verder verloop brandbestrijding
Ondertussen wordt door de bemanning van de Houten TS 983 de winkel op Herenweg 4 en de cafetaria op Herenweg 6 verkend. Hier worden geen personen aangetroffen. Vanwege de hitte wordt de verkenning gestaakt. In een later onderzoeksrapport van de Inspectie Veiligheid en Justitie wordt deze verkenning als onveilig beschouwd, speciaal omdat dit bij sterke wind gebeurde.
Er wordt vervolgens een straatwaterkanon opgesteld, die rookgassen binnen neer kan slaan en te koelen en daardoor rookgasontbranding te voorkomen. De Vianen HW 595 wordt daardoor losgekoppeld van het water.
De inzet van het straatwaterkanon blijkt weinig effect te hebben. De omvang van de rookproductie is hiervoor te groot en door de harde wind verwaait veel van het water. De brand verspreidt zich verder. Er wordt door de brandweer geen bluspoging meer ondernomen. De cafetaria wordt als verloren beschouwd.
Uiteindelijk blijft de constructie van het pand redelijk intact en neemt de hevigheid van de brand af door het gebrek aan brandstof.
- 16:29 uur: GRIP1
- 16:40 uur: Locoburgemeester geïnformeerd
- 16:45 uur: Houten TS 984 rukt uit
- 16.50 uur: Dichte rookmist bij de Roskam
- 16.54 uur: Zeer grote brand
- 16: 58 uur: Woningen Herenweg worden ontruimd
- 17.13 uur: Omwonenden opgevangen in De Roskam
- 17.15 uur: NL Alert. Ramen deuren sluiten, RTV Utrecht voor verdere berichtgeving volgen.
- 17.27 uur: Eerste beelden en informatie via website Omroep Houten
Brand meester
Om 21.29 uur wordt ‘brand meester’ gegeven. De bewoners keren om 21.46 uur terug naar huis. De bewoners die niet naar huis kunnen worden opgevangen door vrienden en bekenden en de gemeente. In de loop van de avond gaat men over tot het afschalen van de inzet. Om 22:24 uur komt de Nieuwegein TS 862, waarna alle auto’s inrukken. Op dat moment zijn nog wel vlamverschijnselen zichtbaar op moeilijk bereikbare plaatsen.
In de loop van de nacht komt er een kraan en die verwijdert de uitbouw en de zijgevel van het pand. Daardoor is de brandweer in staat de laatste vuurhaarden te bereiken en te blussen. De Nieuwegein TS 862 wordt ‘s nachts rond 04:30 uur afgelost door de Hagestein TS 602 die om 08:22 uur ook inrukt.
- 20.00 uur: Eerste bericht op website gemeente Houten.
- 21.08 uur: Vervolgbericht website gemeente Houten.
- 21.29 uur: Brand meester
- 21.32 uur: Afschalen naar grip 0
- 21:46 uur: Bewoners kunnen terug naar hun huis.
- 22.15 uur: Stedin herstelt de elektriciteit
- 22.20 uur: Vervolgbericht website gemeente Houten.
- 22.24 uur: Aflossing door Nieuwegein
- 01.45 uur: Politie meldt dat geen schadelijke stoffen zijn vrijgekomen
- 08.22 uur: einde nablussen
In totaal zijn er moment zes blusvoertuigen en een redvoertuig bij de brandbestrijding betrokken. Uit onderzoek van de Inspectie Veiligheid en Justitie blijkt dat de Veiligheidsregio Utrecht het risico heeft gelopen dat bij nog een brand in de gemeente Houten, de brandweer uit Utrecht-Tolsteeg had moeten komen en de aanrijtijd dan veertien minuten was geweest.
Noten
Deze pagina is gewijzigd op 29 juni 2026