Oorspronkelijk waren er zo’n 15 versterkte boerderijen met een dergelijk poortgebouw in de huidige gemeente Houten. Vaak waren deze in het bezit van de rijke boeren. Alle poortgebouwen zijn gesloopt, behalve in de wijk De Poort. De poortgebouwen zijn bijzonder. Alleen in Friesland komt een dergelijke poort voor.
Boerderij Bovit
Van de vroege geschiedenis van boerderij de Steenen Poort aan de Warinenpoort is niet zo veel bekend. De hoeve Bovit wordt in 1443 genoemd.1 De boerderij duikt ook op in het testament van Adriaen Beyer die op 1 juli 1596 komt te overlijden.2
Het eerste testament van hem en zijn vrouw is opgesteld op 3 juni 1572 en daarin wordt ook de boerderij genoemd. Vanuit dit testament dat in 1601 wordt uitgevoerd, worden ook de opbrengsten van de pacht van deze boerderij aan de armen geschonken.
De voorkant van de boerderij staat naar de Houtensewetering toe. De Houtensewetering was de hoofdader voor het afvoeren van producten per schip, richting Utrecht. Transport over water was destijds belangrijker dan over land. Vlakbij de boerderij vertrok in de 19e en 20e eeuw de beurtschipper.
Gracht
De gracht is vermoedelijk in de 16e eeuw gegraven. Aangenomen wordt dat de gracht in de 18e eeuw is gedempt. Op een overzichtstekening uit 1832 is geen gracht meer te zien.
Poortgebouw
In een overeenkomst uit 1614 wordt melding gemaakt dat sprake is van een huis, een hofstede, een hooiberg, een schuur en een poort. We weten dus dat het poortgebouw in 1614 bestond, maar waarschijnlijk al eerder. Monumentendeskundigen gaan er zelfs vanuit dat het poortgebouw uit de 16e eeuw dateert. De muren zijn gemaakt van kloostermoppen.
De balken lijken eerder uit de 17e eeuw of later te zijn. Die zijn namelijk door een zaagmolen bewerkt en deze zaagmolen is pas rond 1600 verschenen in onze omgeving. Er wordt daardoor aangenomen dat de zolder van het poortgebouw later is herbouwd.
De storm van 1703
Deze verbouwing is in 1704 gebeurd. Niet alleen het poortgebouw ook de boerderij werd opgeknapt, omdat deze vermoedelijk was getroffen door een storm schrijven de auteurs Smits en Wttewaall in de publicatie ‘Historische bebouwing’ (1991).
Auteur Jan Buisman schrijft over deze storm in zijn naslagwerk ‘Duizend jaar weer wind en water in de lage landen deel 5’. In de nacht van 8 op 9 december 1703 trok ‘de storm van de eeuw’ over Engeland, Nederland en Denemarken. Schade in het Nederlandse binnenland wordt gemeld uit diverse plaatsen. In de stad ’s Hertogenbosch zag het eruit of er een beschieting is geweest. Buisman heeft zelfs een weerkaart gereconstrueerd en hierdoor weten we dat het een grootschalige storm is geweest en niet een onweersbui met zeer plaatselijke valwinden.
De zolder van de poort werd gebruikt om duiven te houden. In het metselwerk van de zolder zijn 137 duivennissen in de muur uitgespaard. De duiven werden gehouden voor consumptie en de mest werd gebruikt voor op het land.
In de 20e eeuw vinden er verschillende verbouwingen en restauraties plaats. Ook aan het poortgebouw. In 1984 wordt de Rondweg vlak naast de historische boerderij aangelegd. Rond 2015 wordt voor het gebouw een nieuwbouwwijk aangelegd. De poort is sinds ongeveer 1980 niet meer geopend. Vroeger gebeurde dit alleen op speciale gelegenheden. De angst bestaat dat de deur het openen ervan niet meer overleeft en vervangen moet worden.
Kapelaan van Rooijen
Marinus van Rooijen wordt in 1897 geboren in boerderij De Steenen Poort in Houten. In augustus 1924 wordt Marinus van Rooijen ontvangen op de boerderij, nadat hij tot priester is gewijd.
Na een priestersopleiding in Driebergen werd hij als kapelaan gestationeerd in ‘s-Heerenberg. Marinus van Rooijen sterft in Dachau, nadat hij in 1941 was opgepakt door de Duitsers.
Roetkapaffaire
In 1965 komt een student te overlijden bij een ontgroening. De student stikt terwijl hij vanaf boerderij de Steenen Poort naar boerderij De Kleine Kuil in Maarschalkerweerd wordt gereden.
Lees verder
Noten
- RAZU – toegang 61- inv 20, Regesten betreffende ’t Goy en Houten, 1200-1499 – M. Kemp ↩︎
- RAZU – toegang 61- inv 22, Regesten betreffende ’t Goy en Houten, 1600-1751 – M. Kemp ↩︎
Deze pagina is gewijzigd op 3 december 2025