Veiling Houten

Met de landbouwcrisis aan het eind van de 19e eeuw stappen steeds meer boeren over op de fruitteelt. In 1915 wordt een veiling gehouden in opdracht van de regering. Dit vanwege de schaarste aan producten tijdens de Eerste Wereldoorlog. In 1918 organiseert de kassier van de Boerenleenbank de veiling. Deze particuliere veiling is altijd klein gebleven. Tot ongeveer 1923 worden producten verhandeld in het dorp, voor de deur van herberg De Engel.

Coöperatieve Veilingvereniging Houten en Omstreken

Op 8 juni 1923 wordt de Coöperatieve Veilingvereniging Houten en Omstreken opgericht. Er komt een gebouw aan de Lobbendijk op het land van G. Zomer, eigenaar van de Roskam. De opening van de veiling is op 2 juli 1923.¹ Daarbij wordt gebruik gemaakt van een nieuw elektrisch afmijntoestel. Eerste voorzitter is Johannes van Rooijen, die later wethouder in Houten wordt. De wethouder van Rooijenweg is naar hem genoemd.

Al direct na de opening krijgt de veiling Houten te maken met een brand. De brand die uitbreekt bij het naastgelegen herberg De Roskam verwoest een loods en diverse fruitkisten. Deze zijn niet verzekerd. In de jaren erna volgt de bouw van meerdere loodsen. Op 30 juni 1925 wordt de grond van de veiling overgenomen van Roskam-eigenaar Zomer via een erfpachtconstructie.

Er worden veel producten geveild en gedurende het kersenseizoen vertrekt er elke dag een extra trein van station Houten. Het vervoer van het veilinggebouw aan de Lobbendijk naar het station regelt de veilingvereniging. In de tweede helft van de jaren 20 van de vorige eeuw komt er een telefooncel in de veiling. Hierdoor kunnen handelaren telefoneren. Ook komt er een toilet- en waterinrichting.

In 1938 maakte de veiling Houten zoveel winst, dat wordt besloten tot nieuwbouw. Er wordt grond aangekocht en er komt een nieuw gebouw en een uiterst modern afmijntoestel.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog tussen 18 december 1943 en 1 mei 1944 wordt het veilinggebouw gevorderd. In de periode daarna is er langere tijd gebrek aan kisten, die worden gebruikt als brandstof.

Uitbreiding Veiling Houten

In 1949 wordt het veilinggebouw aan de Lobbendijk uitgebreid. Naast de veiling is er vanaf 1950 een bewaarplaats en zijn er diepvriescellen. Vanaf 1951 zijn er koelcellen in een koelhuis. Hierdoor kan het fruit gedoseerd de markt opkomen. In de omgeving van Houten worden namelijk veel fruitbomen aangeplant en er is sprake van een overproductie.

De veiling aan de Lobbendijk is niet alleen bedoeld voor de fruittelers. Veel families in Houten hebben een boomgaard en brengen hun fruit naar de veiling. Ook kunnen in de jaren zestig families die lid zijn van de coöperatieve veilingvereniging Houten een vriescel huren. Deze cellen hebben in eerste instantie geen slot, zodat ook wel eens spullen van eigenaar wisselen.

Directeur van de Veiling Houten is Jan van Haaren. Die woont in de grote villa Bel Respiro aan de Herenweg. In 1956 wordt de veiling van Culemborg overgenomen door de veiling van Houten. In 1958 komt er een nieuwe veilingklok.

Veiling Houten aan de Loerikseweg

De veiling aan de Lobbendijk heeft geen verdere uitbreidingsmogelijkheden, is ondanks de investeringen oud, onoverzichtelijk en hokkerig. De Houtense veiling is uitgegroeid tot de derde van de provincie (na Utrecht en Bunnik), maar het gebouw is te klein. Er wordt koelruimte gehuurd in Vleuten, Vianen, Beusichem, IJsselstein en Beverwijk.

Op 12 december 1967 wordt een nieuw veilinggebouw aan de Loerikseweg 71c in geopend. Tegenwoordig vinden we Tuincentrum De Schouw op die plek. De nieuwe veiling is 140 meter diep en 170 meter breed. Achter de veiling is nog 110 meter grond. Ook hier is een koelhuis en een fustloods. Ongeveer 20 procent van het fruit gaat naar Duitsland en Frankrijk.²

Tot 1970 zijn er twee veilinggebouwen tegelijkertijd in Houten. Inwoners spreken vanaf dat moment over de oude en nieuwe veiling.

Groenten worden in Utrecht geveild. Er zijn stoeltjes met handelaren en sommigen hebben een vaste plek. Een draaimeester bedient de veilingklok. Er wordt op vijf dagen in de week geveild. In de zomer soms ook op zaterdag of twee keer op een dag. Voorzitter van de vereniging is dhr Picard.

De veiling wordt ook voor andere doeleinden gebruikt. Met Koninginnedag, kerst en Sinterklaas zijn er festiviteiten. Tijdens de verbouwing van de RK Kerk aan de Loerikseweg worden de kerkdiensten naar het veilinggebouw verplaatst. Verder zijn er vergaderingen, oefenavonden voor EHBO en de fanfare. Ook geeft Chriet Titulaer een lezing over maanlandingen en zijn er optredens van Nederlandse bands en artiesten, zoals Earth & Fire, Shocking Blue en Rob de Nijs.

Veilingvoorzitter

• 1923 – 1957 – J.M. van Rooijen
• 1957 – 1962 – J.A. Sturkenboom
• 1962 – >1973 – F.C.J. Picard

Veilingmeester/directeur

• 1923 – 1952 – Joh. Verweij (veilingmeester)
• 1952 – > 1967 – J.W.F. van Haaren (directeur)
• < 1967 en >1970 – Henk Peek ³

Einde veiling Houten

Met de groei van Houten verdwijnen de boomgaarden. Er komt steeds minder aanvoer en families met kleine hoeveelheden fruit blijven steeds vaker weg, nu er per veilingaanbod moet worden betaald. Ook is de kersenteelt nagenoeg verdwenen en zijn aardbeien er voor teruggekomen.⁴ Ook is er onvoldoende assortiment voor de kopers, die bijvoorbeeld ook tomaten en komkommers willen.⁵

De veiling wordt overgenomen door de Veiling Utrecht, waarna op 25 juli 1978 de laatste veilingdag volgt. Daarna moeten grotere fruittelers uitwijken naar de veiling in Laagraven.

Op 30 augustus 1978 breekt brand uit in het voormalige veilinggebouw. Er is dan een gereedschapsfabriek in de hal gevestigd. De schade bedraagt 2 miljoen gulden. Bij de brand komt asbest vrij, dat in de omgeving neerslaat. Op 6 oktober 1978 wordt de inboedel van de veiling geveild.⁶ In 1985 staan de gebouwen er nog. Niet lang erna zijn ze gesloopt.

Oude veilingterrein Lobbendijk

Na het vertrek van de veiling Houten aan de Lobbendijk, vestigen er zich diverse bedrijven. De meeste ruimte wordt opslag voor RAWI (Rademaker Winschoten), een beddenfabrikant die het als magazijn in het midden van het land gebruikt. Daarnaast zitten er de Houtense Machine Fabriek (later bekend als Van Wijngaarden), Steehouder met de Hobbyhal (tegenwoordig Praxis) en Artland met Duitse vleesproducten. Ook de eerste apotheek van Houten vestigt zich hier. Tussen 1984 en 1988 worden de bedrijfsactiviteiten verplaatst naar De Schaft. Op de plek van het oude veilingterrein worden dan woningen gebouwd (Kostersgang).

Noten

1. Het Centrum, 4 juli 1923 ↩︎
2. Veiling Houten gaat jubileum met grootste kerstveiling vieren, Trefpunt, 17 oktober 1973, W.C. van Giezen. ↩︎
3. De kerstveiling vormde een jaarlijks hoogtepunt – Trefpunt Houten, 20 december 2006 ↩︎
4. Veiling Houten gaat jubileren, Houtens Nieuws, 6 december 1973 ↩︎
5. Nog even en de veilingklok in Houten staat stil, Utrechts Nieuwsblad, 13 juli 1978 ↩︎
6. Laatste stuiptrekking van de Houtense veiling, Utrechts Nieuwsblad, 5 oktober 1978 ↩︎