Honswijk

Ligging Honswijk

Honswijk was een klein dorpje dat in de tiende eeuw is ontstaan langs de Lekdijk en in de 19e eeuw is verdwenen. Het dorpje was gelegen op de Honswijkse stroomrug. Op het hoogtepunt bestond het dorpje uit een kerk, enkele huisjes en uit een landhuis of kasteeltje ten oosten van de kerk.

Het dorpje stond via de Lange Uitweg dwars door het Schalkwijkse moeras en langs het gerecht de Vrije Hoeve in verbinding met de dorpjes Loerik, Haltna en Westrum op de Houtense en Jutphase stroomrug. Ook was er een nauwe band met Gasperen, het latere Hagestein aan de overkant van de Lek. De bebouwing was verspreid over de stroomruggen langs de Lek. Hier en daar was de bebouwing geconcentreerd.

Splitsing


Het dorp lag tot 1317 in het gerecht van Goye. Nadat de macht van Ten Goye verdwijnt, ontstaan er verschillende gerechten. Honswijk kwam onder het gerecht Hagestein te vallen. Op 29 maart 1338 wordt het gerecht Hagestein gesplitst tussen Otto, heer van Asperen en Hubert de Schenk, heer van Culemborg.

Daarbij komt het gebied langs de Lek toe aan de Heer van Culemborg en gaat dit verder onder het gerecht Honswijk. De kerk van Tull komt toe aan het gerecht Honswijk. De rest van het gerecht Tull (exclusief kerk) wordt samengevoegd met het gerecht ‘t Waal (bron).

Huis Tull


In 1333 is direct oostelijk naast de kerk sprake van het huis/versterkte boerderij Tull. Dit huis zou rond 1200 al bestaan, maar dat lijkt erg vroeg. Zoals vaker gebeurde werden huizen tijdens oorlogshandelingen verwoest. Het huis Tull moet hetzelfde zijn overkomen. Vermoedelijk ergens na 1406.

Kerk


De kerk lag direct naast de Lekdijk. Na overstromingen werd de Lekdijk verzwaard en kwam de toren in de dijk te liggen. Lees meer over de kerk van Honswijk.

Honswijk zou ook een molen hebben gehad. Deze wordt vermeld in de periode 1632 – 1643, maar is in 1830 niet meer bekend. Mogelijk was het een voorloper van de molen in Molenbuurt. In 1748 staan er 21 huizen in het gerecht Honswijk, veelal verspreid langs de Lekdijk.

In augustus 1811 worden de gerechten Tull en ‘t WaalHonswijk en Schalkwijk samengevoegd tot de gemeente Schalkwijk. In 1818 splitsen Tull en ‘t Waal en Honswijk zich af tot de gemeente Tull en ‘t Waal.

Aan het begin van de 19e eeuw wordt de kerk gesloopt en in 1837 als laatste de toren. Als gevolg van de bouw van Fort Honswijk verdween ook het rond de kerk gelegen dorpje. Momenteel zijn er van het dorpje slechts twee huisjes over.

±950Ontstaan
±1150Kerk Tull
±1250‘t Waal ontstaat
1258Tull zelfstandige parochie
1332Het huis Tull genoemd
1338Ontstaan gerecht Honswijk
1417Kerk in brand
1632Vermelding korenmolen
1673Kerk geplunderd
1674Noodweer treft kerk
1750Kerk buiten gebruik
1837Kerktoren gesloopt
1841Aanleg Fort Honswijk
1811Einde gerecht
1853Kringenwet