Vroeg Romeinse tijd (-12 / -70)

Vroeg Romeinse tijd

Deze sofa aan de Molenzoom in Houten duidt op een mogelijke Romeinse herberg die hier op enkele tientallen meters afstand heeft gestaan.

De Romeinen komen in de periode -58 en -52 voor Christus tijdens de Gallische oorlog dicht in de buurt van het rivierengebied. Maar het zwaartepunt van deze oorlog speelt zich vooral af in Limburg en Belgie. Vanaf het jaar -15 voor Christus hebben de Romeinen interesse in de Rijn. In het jaar 12 voor Christus zijn de Romeinen er massaal en steken ze de Rijn over. Onze regio valt onder Gallia Belgica.

Militair steunpunt Fectio

Vanaf het jaar 1 wordt het drukker. Onze regio krijgt een civiel bestuur dat onder Germania Inferior valt, welke onderdeel is van de provincie Gallia Belgica. Even ten noorden van Houten wordt Fectio gebouwd. Fectio is van strategisch belang, omdat het vlakbij de splitsing van de Rijn met de Vecht ligt. Vanuit Fectio kan via de Vecht naar Frisia worden gevaren. Het Romeins bestuur wordt vanaf dat moment ingevoerd.

Bloeiende periode

De Romeinen controleren in deze vroeg Romeinse tijd het gebied en stammenoorlogen zijn niet meer aan de orde. De inwoners van Houten worden voedselleverancier voor Fectio en de economie komt vanaf het jaar 30 na Chr. tot bloei. Munten uit die periode worden veel gevonden. Houten was een plek waar de veteranen, vrouwen, vriendinnen en kinderen van de soldaten woonden. Daarnaast oefenden ambachtslieden en kooplui hun beroep uit. De lokale inwoners maakten kennis met nieuwe technieken en gebruiken, maar ook andere eetgewoonten en religieuze gebruiken. Ook blijken de Bataven al te kunnen lezen en schrijven.

Dat Houten een welvarende omgeving was, blijkt ook aan de vondst van een deel van een Romeinse grafsteen bij de Molenzoom uit het jaar 42 na Christus. Het gaat om een van de oudste grafstenen die Nederland kent. De grafsteen is van een Romeinse soldaat, die in dienst is geweest bij Fectio en zijn oude dag in Houten doorbracht.

Archeologen zien dat in deze periode een toename van zowel het aantal schapen of geiten als het aantal paarden, ten koste van rund. Uit botonderzoek blijkt dat ook paardenvlees werd gegeten. Tarwe, haver en gerst worden ook verbouwd in deze periode. De Romeinen voeren dille en selderij in, dat gebruikt werd voor saus bij visgerechten.

Romeinse Noordgrens

In het jaar 47 roepen de Romeinen de Rijn uit tot noordgrens en besluiten tot een stevige grensbewaking. Langs de noordgrens werden castella en wachttorens aangelegd. Ook kwamen er militaire wegen. De belangrijkste weg was de grensweg die langs de Limes liep. Vermoedelijk liep deze enkele honderden meters ten zuiden van de Rijn. Tevens werd hierdoor de Rijn beschermd die een belangrijke vaarroute naar Engeland was.

Nederzettingen in Houten

In Houten ontstaan allerlei nederzettingen. Buiten de nederzettingen zijn akker en weidegronden met afwateringssloten. Langs de wegen lagen grafvelden en hier en daar was er sprake van grind- of kleiwinning. Van andere nederzettingen is bekend dat er minimaal vier boerderijen tegelijkertijd bij elkaar stonden (bron). Aan het eind van de Vroeg-Romeinse tijd wonen er 2500 tot 3000 mensen in het huidige Kromme Rijngebied.

Bataafse opstand

In het jaar 69 komt het tot de Bataafse Opstand. In Rome waren onrusten na de dood van Keizer Nero en de Rijnlegers werden deels teruggeroepen. Verschillende stammen zoals de Bataven, Frisii, Cananefaten en Chauken kwamen in opstand. Alle Romeinse bolwerken tussen Neuss en Katwijk werden geplunderd, platgebrand en de aanwezigen werd uitgemoord. Een jaar later herstelden nieuwe Romeinse legers het gezag. Vanaf dat moment kwam er een langdurige einde aan de aanvallen en brak er een periode van rust aan.

-15
Romeinen arriveren
1
Bouw Fectio
7
Provincia Germania
17
Romeins civiel bestuur
28
Eerste aanval Frisii
30
Bloei economie
47
Tweede aanval Frisii
47
Rijn noordgrens Romeinse rijk
69
Bataafse opstand
70
Romeinen herstellen macht