Limes

Limesweg in Bunnik

In het najaar van 2013 werd bij de Achterdijk in Bunnik de Limesweg waargenomen. Op deze plek kruiste de weg een restgeul van de Rijn.

In het jaar 47 riepen de Romeinen de Rijn uit tot de noordgrens van hun rijk. Ten noorden van de grens lag Germanië (Barbaricum), ten zuiden lag Germania Inferior. Achter de grens, op de linkeroever van de Romeinse Rijn bouwden ze wachttorens, verdedigings-werken en militaire wegen. De Limes liep van de Zwarte Zee via de Donau en de Rijn tot aan de Noordzee bij Katwijk. De militaire grensweg, ook wel Limesweg geheten, liep vermoedelijk op enige afstand ten zuidwesten van de huidige Kromme Rijn.

Uit onderzoek in Woerden blijkt de Limesweg al in het jaar 43 te zijn aangelegd. Tot het jaar 80/85 was de limesweg van zand en hout. Na dit jaar maakten ze hem steviger. Er werd een bedding van klei en puin gestort en daarboven grind. De bedding was vier tot 7 meter breed en lag tussen twee palen in. Naast de limesweg waren aarden hellingen en greppels. Deze constructie werd vooral gebruikt in moerasachtige gebieden. Houten bruggen werden geplaatst bij veenriviertjes die in de Rijn uitkwamen.

In onze regio liep de weg over een stroomrug en is de weg eenvoudiger geweest (bron). Uit onderzoek in Leidsche Rijn blijkt dat de wachttoren daar rond het jaar 61 is verschenen.

Archeologen hebben de Limesweg tot 2008 maar liefst 71 keer aangetoond. Vooral ten westen van Utrecht. Sporen van reparaties zijn ontdekt en de reparatiejaren zijn vastgesteld op de jaren 100, 125, 168 en 225. Er wordt vermoed dat na de winter van 124/125 de Limesweg in natte gebieden is veranderd in een dijkweg (bron).

Na het jaar 225 zijn er geen archeologische aanwijzingen meer van het gebruik van deze weg (bron). Vernatting van West-Nederland speelt sinds 250 een belangrijke rol en de Romeinen hebben de strijd tegen het water moeten opgeven.

Romeinse weg in Houten

Aan de noordzijde van Oud Wulven in Houten, vlakbij de Marsdijk, is in december 2006 tijdens archeologisch onderzoek een verharde grindweg ontdekt. Uit nader onderzoek door archeologen kwam naar voren dat de weg moest worden gedateerd in de Vroege Middeleeuwen (700 na Chr). Toch vermoeden archeologen die bij de opgraving aanwezig waren, dat hier de Limesweg is waargenomen.

Bij dezelfde opgraving werd op 120 meter afstand een zanderig pad gevonden van 15 meter breed. Dit pad was een oost-westroute uit de begintijd van de Romeinse periode. De mogelijkheid bestaat dat dit pad ook een voorloper van de Limesweg was.

Kromme Rijngebied

De Limesweg is enkele malen waargenomen in de Kromme Rijnstreek. Bekend is dat dit rond fort Vechten het geval is, maar ook langs de Mereveldseweg (2010) en ook bij de Achterdijk (2013). Bij de Achterdijk is gezien dat tussen de greppels 25 meter afstand zat. De betreffende weg was een drukke weg.

Aanvallen op de noordgrens

Tussen het jaar 170 en 180 zijn er aanvallen van de Germaanse stammen. Pas vanaf het jaar 250 lukt het steeds vaker voor deze stammen om het Romeinse Rijk binnen te dringen. De Limesweg blijkt niet meer te worden onderhouden (bron). Rond 300 keren de Romeinen terug en proberen ze de noordgrens te herstellen. Dit keer krijgen ze veel hulp van de Franken. 100 jaar later trekken de laatste Romeinen zich terug.

±43Aanleg limesweg
61Aanleg wachttorens
85Verbetering limesweg
100Reparatie Limesweg
125Reparatie Limesweg
168Reparatie Limesweg
172Aanvallen op de Noordgrens
225Laatste reparatie Limesweg