Fectio

Fectio

Ten zuidoosten van Utrecht bouwden de Romeinen rond het jaar 1 na Christus (bron) een belangrijke basis: Fectio.

Het was het tweede militaire en tevens grootste steunpunt van de Romeinen in het huidige Nederland. In Nijmegen was in het jaar -15 het eerste steunpunt gebouwd en daar zaten later de echte Romeinen. Elders in Nederland werd vooral gebruik gemaakt van lokale strijders.

Fectio lag strategisch omdat de Vecht zich afsplitste van de Rijn. Via de Vecht en Rijn kon Frisia en Engeland worden bereikt. Aan de andere kant van de Vecht lag het castellum in Velsen. Anno 2017 is er wel twijfel of de Vecht daadwerkelijk bij Fectio ontsprong (bron).

Het legerkamp heeft gelegen tussen de huidige Marsdijk en de A12. Op de plek van het voormalige Castellum is de grond hoger, dan het omliggende terrein. Het castellum had een kade van 550 meter lengte, waaraan boten lagen. De Rijn was 130 meter breed en 6 meter diep. Sinds 2015 is de laatste bouwfase van het castellum in het landschap uitgebeeld. Dit terrein is vrij toegankelijk.

Castellum Fectio

Het tweede fort (fase 6) was groter. Het derde fort (fase 7) was van steen en met 2,6 hectare het grootste van ons land.
Lees meer over de bouwfasen

De laatste bouwfase van steen is redelijk in beeld. In barakken bivakkeerden de voetsoldaten. Een groep van acht soldaten hadden elk een eigen voor- en achterkamer. In de achterkamer werd geslapen. Op de kop van de barak was een grotere ruimte voor de officieren. 

Centraal in Fectio was het huis van de commandant. Hier waren ook kantoren en een ondergrondse kluis. Verder was er een ziekenhuis en een graanpakhuis. In de muur van het Castellum waren ovens gemaakt, waar de soldaten hun brood bakten (bron).

Soldaten

In het castellum werden zo’n 500 tot 600 soldaten gestationeerd. Het ging om Romeinse legionairs en hulptroepen. Langere tijd waren de soldaten aangevuld met bereden hulptroepen uit Thracië (Bulgarije) (bron).

Historici denken dat na het vertrek van het tiende legioen uit Nijmegen naar Hongarije, Fectio de belangrijkste verdedigingsplaats was van de noordgrens in Neder-Germanië. 

Gekozen werd voor deze soldaten, omdat de Bataven na het jaar 69 niet meer betrouwbaar werden geacht. Mogelijk dient het fort enige tijd als hoofdkwartier voor hooggeplaatsten uit het Romeinse leger, zo blijkt uit de gevonden altaren. 

Vicus

Ten oosten en westen van het castellum was een vicus, waar burgers woonden. De oostelijke vicus was groter dan de westelijke. De bebouwing was in lintvorm, maar er zijn ook parallelle straten geweest. De oostelijke vicus was 10 hectare groot, waar 600 tot 800 personen woonden. Er waren werkplaatsen, pottenbakkerijen en er zijn sporen gevonden van een insteekhaven (bron). 

Rond het castellum was sprake van een gesloten bos met vooral Elzenbomen.  Later ontstond er een open landschap (bron).

Franken

Rond 275 wordt Fectio verlaten, nadat de Franken zijn ingevallen. De Romeinen keren al snel terug en proberen ze de noordgrens te herstellen. Tot 406 zijn ze aanwezig in Fectio. (Bron).

Op 1 januari 723 worden de restanten van Fectio door Karel Martel aan de bisschop Willibrord geschonken voor de bouw van Utrechtse kerken. Het heet dan castra Wiltenburg.

Archeologie

Bij de aanleg van het Fort bij Vechten is er veel gegraven in het gebied. Daarmee is een deel van de vicus naast Fectio aangetast. Op de plek waar nu de A12 loopt, lag vroeger de haven van Fectio. In de jaren dertig zijn restanten van één van de hoektorens ontdekt.

Rond 1977 is de A12 verbreed. Veel zand werd verplaatst naar knooppunt Laagraven en naar een zanddepot bij de Mereveldseweg. Hier zijn door particulieren veel Romeinse voorwerpen gevonden die in particuliere verzamelingen zijn terechtgekomen. In 2010 werd bekend gemaakt dat in een verzameling een deel van het archief van Fectio (Romeinse schrijfplankjes) is gevonden.

Vici.org
Hieronder de kaart van vici.org met Romeinse vondsten rond Fectio. De achtergrond is de veronderstelde situatie in Romeinse tijd rond Fectio.

 

Tip: Wilt u meer weten over de Romeinse tijd dan zijn onderstaande boeken aan te bevelen. Met name het boek “Bataafs platteland” is een uitgebreid standaardwerk over het leven in de Romeinse tijd in het Kromme Rijngebied.