Zandpaden en zandwegen

Tot in de 16e eeuw bestond het wegennet van Houten uit kleiwegen. Voornamelijk voetgangers en boeren met vee maakten hier gebruik van. Zowel de kleiwegen in de komgronden van Schalkwijk als op de hogere delen in ’t Goy en Houten waren in natte perioden en in de winter moeilijk tot niet begaanbaar.

In de periode 1631 tot 1633 werden zandpaden aangelegd en vond er controle en onderhoud plaats. Ze waren bestemd voor voetgangers. De eerste verbetering vond plaats tussen Utrecht en Houten. Het zandpad begon bij de huidige Gansstraat in Utrecht en liep via Lunetten en het gerecht Oud Wulven en Waijen. Volgens de kaart van Bernard du Roy (1696) was het ‘Houtens Santpadt‘ exclusief voor voetgangers.

In Houten splitste het zandpad zich naar ’t Goy en het Beusichemse veer enerzijds (Loerickse santpadt) en naar Culemborg anderzijds. Hierdoor waren de verschillende plaatsen ook in de winter en in natte tijden te bereiken.

Het zand was afkomstig uit de Lek. Op een bodem van klei werd 15 centimeter grof zand gestort, van zo’n anderhalve meter breed (bron). Aan het begin en eind van het voetpad stond een hek, zodat ander verkeer dan voetgangers het zandpad niet kon gebruiken.

In de jaren na de aanleg van het zandpad werd langs de Schalkwijksewetering een zandpad aangelegd. Deze was tevens in gebruik voor de trekschuiten in de wetering. Ook de Lekdijk kreeg vanaf 1660 een zandpad.

Verlegging zandpad

Het zandpad Houten-Schalkwijk-Culemborg liep oorspronkelijk via de lange Uitweg en de Achterdijk naar het veer. In 1662 werd het zandpad op verzoek van het gerechtsbestuur in Honswijk verlegd via de Schalkwijksewetering en de Pothuizerweg. Door het gebruik van Franse ruiters was in 1673 het zandpad in slechte staat.

In 1887 wordt het waterschap wegbeheerder. De meeste wegen waren toen voorzien van puin en grind (bron).

In 1898 werd een deel van het Loerikse zandpad verkocht voor de bouw van een school. In de latere jaren werden er steeds vakers stukken van dit zandpad verkocht vanwege de groei van Houten.

 

1631
Aanleg en verbetering zandpaden
Het zandpad van Utrecht via Houten naar Beusichem had een voorloper.
1660
Aanleg zandpad Lekdijk
1662
Verlegging zandpad via de Schalkwijksewetering
1775
Aanleg zandwegen
1841
Macadamwegen
1887
Waterschap wegbeheerder