Eendenkooi De Knoest

Langs de Kanaaldijk Zuid tegenover het dierenpension ligt een voormalige eendenkooi. Tot aan het begin van de Tweede Wereldoorlog was deze in gebruik. Op Google Maps is deze goed te zien.

De eendenkooi ligt in de ontginning De Knoest (1175). Deze ontginning was een restblok van de Schalkwijkse ontginningen. De Knoest is een van de laagste delen van de polder en daardoor vrijwel altijd van water voorzien.

Werking eendenkooi

Een eendenkooi wordt gebruikt om eenden te vangen. In een plas water omringd door bomen zitten lokeenden die wilde eenden aantrekken. De pas gearriveerde eenden zien rond de plas een hondje lopen, een zogenaamde kooikerhond en gaan daar uit nieuwsgierigheid achteraan. Vervolgens komen ze in een stelsel vangarmen terecht, die steeds smaller worden. De kooiker sluit de eenden op en verkoopt deze (wikipedia).

De eendenkooi behoorde bij een boerderij langs de Schalkwijkse wetering. De meeste boerderijen in de gemeente / gerecht Schonauwen stonden aan de Houtensewetering. Deze boerderij is uitsluitend bereikbaar via de Knoesterweg, een redelijk onbekende weg in de gemeente Houten.

Ontstaan

Wanneer de eendenkooi is ontstaan is onduidelijk. Op een kaart van Jan Rutgersz van den Berch (1602) waar de Knoestermolen op staat, is geen eendenkooi te zien. Terwijl de tekenaar doorgaans elke hooiberg optekende. Ook Bernard du Roy tekent op zijn ‘de Nieuwe kaart van den Lande van Utrecht’ in 1696 geen eendenkooi in. Op een kaart uit 1650 van Balthasar Lobe wordt wel een eendenkooi vermeld.

Wel weten we dat het betreffende grondgebied in het jaar 1530 eigendom is van “Nonnen te Wijk” (bron Hisgis). In de 18e eeuw wordt het land enkele keren overgedragen van en naar diverse personen met adellijke namen. In het jaar 1819 duikt de naam Adrianus de Jong op als landeigenaar en in 1832 wordt hij genoemd als eigenaar van de eendenkooi. Op de kadasterkaart uit 1832 staat de eendenkooi ingetekend.

Laatste kooiker

Volgens een artikel van Anne Hollander in ‘Nieuws over Oud’ was Kees Verweij de laatste kooiker. Die zou in de jaren 1930 tot 1940 de eendenkooi hebben geëxploiteerd. De gevangen eenden gingen naar een poelier op de Vismarkt in Utrecht.

Huidig gebruik

Het terrein bestaat tegenwoordig uit loofbomen, zoals Eiken, Iepen of Elzen. Het is een leefgebied en schuilplaats voor veel soorten vogels waaronder zangvogels. Zo’n tien jaar geleden was er sprake dat er een ontsluitingsweg zou komen van Houten naar de A27, afslag Nieuwegein. Deze zou dwars door de eendenkooi hebben gelopen. Dit plan is niet doorgegaan, omdat is gekozen voor de aanleg van de Limesweg naar de A12.

Deze pagina is gewijzigd op 19 september 2021