Brandweer Houten

Brandweer Houten
Brandweer Houten in actie op de Ruitercamp

De vereniging Brandweer Houten is in 1926 opgericht. Burgemeester Scholtens was initiatiefnemer. De brandweer kreeg de beschikking over een ‘kleine vuurvreter’, die het bij de eerste grote brand al snel begaf.

Tot halverwege 1926 werd de brandbestrijding in Houten gecoördineerd door de veldwachter. Een brand werd gemeld via het luiden van de kerkklok op de Brink.

Veldwachter J. van Arkel ging dan lopend naar de brand (want fietsen kon hij niet) en liep daarna naar smid Hoogedoorn om het paard en wagen te spannen. De handpomp werd vervolgens meegesleept en nieuwsgierige kijkers moesten dan meehelpen (bron). In de meeste gevallen kwam de hulp te laat. De brand was dan al bestreden of het gebouw/hooiberg was niet meer te redden.

Oprichting brandweer Houten

Begin 1926 richtte de gemeenteraad onder aanvoering van de nieuwe burgemeester H. Scholtens een onderzoekscommissie in naar de brandbestrijding. Ongunstig was de uitgestrektheid van de gemeente, alsmede het ontbreken van water op veel locaties. In juli van dat jaar presteerde deze commissie het resultaat en de aanbevelingen van de commissie werden overgenomen.

Zo werd er een motorspuit aangekocht die in plaats van 200 liter per minuut, nu 750 liter per minuut kon spuiten en waar meerdere slangen aan konden worden gekoppeld. Deze motorspuit had de bijnaam ‘kleine vuurvreter’.

De taak van de brandcoördinator werd weggehaald bij de veldwachter en belegd bij opperbrandmeester de heer Roelofsen. Ook werd de vereniging vrijwillige brandweer Houten opgericht (26 september 1926). 17 inwoners deden hier aan mee. De torenklok bleef in dienst voor de alarmering en in de nacht ging dit door de brandweervrijwilligers persoonlijk te informeren. Iemand die brand aanmeldde zou 3 gulden ontvangen.

Nieuw materiaal valt uit

Bij de eerste grote brand in 1928 aan de Houtensewetering viel ‘de kleine vuurvreter’ uit en moest worden overgeschakeld naar de handspuit. Maar bij een oefening in 1929 werkte de kleine vuurvreter goed en bij een boerderijbrand in 1931 in De Knoest werd eveneens de kleine vuurvreter succesvol ingezet.

In de jaren 30 kreeg Houten een bellenwagen. Hier is niet zoveel van bekend. Deze wagen is in 1946 aan de Brandweer Schalkwijk verkocht. Op 10 maart 1936 kreeg de brandweervereniging van Houten een onderafdeling in ‘Goy. In het buurtschap werd een slangenwagen gestationeerd, die kon worden aangesloten op de waterleiding.

In 1947 onder burgemeester Haefkens werd een autospuit groot vermogen gekocht. In juni 1948 werd deze geleverd. Dit was een open Dodge (vrachtwagen) met een pompinstallatie van circa 200 liter per minuut. De spatborden van de banden waren rood, maar verder was hij crème gespoten. In 1956 is hij dichtgemaakt om de brandweermannen te beschermen tegen de kou. Gedurende 9 maanden is de auto niet inzetbaar.

Kerktoren als kazerne

De kleding (overalls) van de brandweermannen hingen in de kerktoren. Na de brand te hebben geblust werden de twintig meter natte slangen in de toren gehangen om te drogen. Ook de Schalkwijkse brandweer maakte gebruik van deze ruimte om de slangen te drogen. Bij een brandalarm sprongen nieuwsgierige dorpelingen op de fiets en reden ze achter de brandweerauto aan.

Een bijzondere inzet is te melden in de eerste week van februari 1953. De Houtense brandweer is met lichtaggregaat meerdere avonden en nachten bij de overstroming in Zeeland en Zuid-Holland geweest.

Wanneer in 1954 Maarschalkerweerd en delen van het huidige Lunetten aan de gemeente Utrecht worden toegevoegd, vervalt er een uithoek voor de Houtense brandweer. Zo was er in Utrecht frustratie bij een boerderijbrand rond 1946 waarbij de Utrechtse brandweer er snel kon zijn, maar moest wachten op de vrijwilligers van Houten.

Brandweerkazerne

In 1960 werd de brandweerkazerne van brandweer Houten aan de Oranje-Nassauweg in gebruik genomen. Maar in oktober 1961 bieden alle leden van de brandweer Houten hun ontslag aan. Ze willen de kazerne niet delen met de Bescherming Bevolking (BB) en de gemeentelijke sneeuwschuiver.

In 1970 wordt de brandweerauto vervangen. Begin 1979 wordt de kazerne verbouwd. Door de groei van het aantal vrijwilligers was het instructielokaal te klein en was er gebrek aan wasgelegenheid.

In 1984 was Onderdoor aangelegd met daarboven Station Houten. Maar de brandweerauto van Houten kon niet onder het viaduct door. Toen dat jaar bij de bibliotheek in aanbouw het dak in de brand vloog (Huidige Vershof), stond de brandweer stil voor de overweg bij de Vlierweg waar twee stoptreinen passeerden. Als gevolg hiervan krijgt de brandweer Houten in 1986 een lagere brandweerauto.

In het jaar 2000 is de huidige kazerne aan De Brug in gebruik genomen. Door de ligging aan de Rondweg kan sneller ter plaatse worden gekomen, dan vanaf de Oranje-Nassauweg. Ook wordt het automaterieel vervangen.

Een overzicht van de (voormalige) voertuigen van de Houtense brandweer

auto brandweer Houten
Brandweerauto van de post Houten-West in 2018

Sinds 2010 valt de brandweer Houten onder de veiligheidsregio Utrecht. Daarmee is een eind gekomen aan de gemeentelijke brandweer. Op 6 maart 2010 is de post Houten-Oost in dienst genomen, met een brandweerauto. De Schalkwijkse brandweer verzorgt een deel van Houten-Zuid (Grassen/Stenen).

Brandmelding

De brandweer Houten werd voor de Tweede Wereldoorlog mondeling geinformeerd. Bij brand werd de kerkklok geluid en kwam de brandweer op.

Na de Tweede Wereldoorlog werd garage de Vico brandmeldpunt. Inwoners konden bellen naar nummer 252 of langs lopen. Gemiddeld was er twee keer per maand een brandmelding. Wanneer het toestel in gesprek was, had de melder pech en moest hij het later opnieuw proberen.

Bij brand haalde garage-eigenaar C. van Rooyen (chauffeur-pompbediende) de brandweerwagen uit het koetshuis van De Grund. Zijn vrouw was ondertussen de kerktoren ingegaan en had de sirene aangezet. Wanneer de brandweerwagen aankwam, stonden de brandweermannen gereed.

Vanaf 1 juli 1980 was de brandweer te bereiken onder het telefoonnummer 3000. In de jaren negentig werd het landelijk en later het Europees alarmnummer ingevoerd. Sinds juli 1980 ging ook de sirene niet meer af, maar werd de brandweer met een pieper vanuit Utrecht geïnformeerd.

Commandant brandweer Houten

1926 – 1939  F. W. Roelofsen
1939 – 1940  Wit
1940 – 1971  H.J.P. Terheggen
1971 – 1974  C.A. Claasen
1975 – 1982  C. Bouwman
1982 – 1991  A. van Lievenoogen
1991 – 1997  S. Verweij
1997 – 2002  P. van Mullekom
2002 – 2010  R. Timmermans

In verband met overgang naar de Veiligheidsregio Utrecht vervalt de functie van brandweercommandant. De rang postcommandant die al langer bestaat, is dan de hoogste rang.

Postcommandant

Houten-West
2010 – 2014 Gijs Salemans
2014 – 2016 E. de Wit
2016 – heden J. de Graaf

Houten-Oost
2010 – ??
< 2015 – heden J. de Graaf