Maalderij Houten

Op zaterdag 12 januari 1907 wordt in Houten een vergadering gehouden over de oprichting van een maalderij. Deze kan de korenmolen van Loerik en Schalkwijk vervangen. Voor Houten was dit nijpend, omdat de Loerikse molenaar in 1904 was overleden en geen opvolgers had.

De aanwezigen luisterden deze avond naar een spreker die werkzaam was bij de Coöperatieve Stoommaalderij te Nieuwerkerk a/d IJssel. Alle leerpunten werden objectief besproken. Zo werd duidelijk dat een stoommachine voor Houten niet aantrekkelijk was. Het opstarten van de stoommachine duurde twee uur. Een zuiggasmotor was goedkoper, maar een petroleummotor had de voorkeur schrijft de verslaglegger later in de regionale krant ‘Het Nieuws’.

Aan het eind van de avond schreven 54 personen zich in voor de coöperatie die de maalderij zou beheren. Voordeel was dat de coöperatie neutraal terrein was; het maakte niet uit van welk geloof je was of welke politieke stroming. De maalderij zou een impuls betekenen voor de welvaart van Houten.

Oprichting 

Op 9 maart 1907 publiceert de Nederlandsche Staatscourant over de oprichting van de Coöperatieve graanmaalderij Houten. Deze was op 22 februari 1907 opgericht.

Maalderij Houten
Staatscourant met oprichting Maalderij Houten

Kort erna op 3 april 1907 volgt een oprichtingsvergadering in de herberg van Somer, waarbij een bestuur wordt gekozen. Maar liefst 10 personen nemen zitting in het bestuur. Het gaat om:

  • C. van Schaik
  • H. van Bentum
  • W.H. van Woudenberg
  • C. Vernooy
  • C. Sturkenboom
  • P.J. van Wijk
  • J. van Rossum (voorzitter)
  • W. van Dijk
  • W. van Woudenberg
  • J.J. Sturkenboom

Oplevering maalderij Houten

In september 1907 wordt de graanmaalderij in Houten opgeleverd door Van Bemmel uit Oudenrijn. In enkele maanden tijd staat er een gebouw en een machine. De maalderij wordt buiten het dorp gebouwd, langs de spoorlijn bij het station. Het wordt een beeldbepalend element in het vlakke land rondom Houten. Naast de maalderij komt in 1909 een opstelspoor waar treinwagons worden geladen en gelost. Tevens komt er een opslagloods.

In het gebouw is een zuiggasmotor aangebracht, die binnen vijf tot tien minuten kan opstarten. Dat is sneller dan de stoommachine in Nieuwerkerk a/d IJssel. In de maalderij is een maalknecht werkzaam. In de latere jaren groeit dit uit tot zo’n 18 werknemers.

Oprichting voetbal

Werknemers die in 1933 in de pauze graag een balletje trappen, richten in dat jaar de Houtense voetbalclub op. Deze club groeit later uit tot S.V. Houten.

Brand in De Maalderij

Het is donderdagavond 16 april 1959 als Nederland wordt getroffen door zwaar noodweer. Onweersbuien met flink regenval trekken over. Twee uur lang is vooral het midden van Nederland in de greep van het onweer.

Tijdens het noodweer loopt in Hilversum een nieuwe televisiestudio onder water. De zender in Lopik valt kort uit en in de Gelderse Vallei treden beekjes buiten de oevers. Ook in Amsterdam lopen kelders onder, verzakt het wegdek en slaat op meerdere plaatsen de bliksem in de bovenleiding van de tram. Blikseminslag is er ook in Amersfoort bij een militair hospitaal en in Houten bij de Maalderij. Alleen in Houten duurt het nog uren voordat dit duidelijk wordt.

Brand Maalderij in het Utrechts Nieuwsblad
Utrechts Nieuwsblad 17 april 1959

De blikseminslag in het ruim 50 jaar oude gebouw van de coöperatieve landbouwvereniging Houten vindt plaats om 22.20 uur. De brand is ontstaan in een ingebouwd elektriciteitshuisje van de PUEM. Het duurt enkele uren voordat het vuur om zich heen grijpt, maar rond 1.10  uur ontdekt seinhuiswachter A. Schrijvers vanaf station Houten dat er brand is in de maalderij. De vlammen slaan dan al aan alle kanten uit het gebouw.

De seinhuiswachter is echter niet aangesloten op het PTT-telefoonnet en belt met de inductortelefoon van het station Houten naar station Culemborg. Vanuit hier wordt de Houtense brandweer gealarmeerd. H. Roskam woont naast de Maalderij en belt enkele minuten later naar de directeur, die zodoende tegelijkertijd met de Houtense brandweer arriveert.

Opschalen

De Houtense brandweer schaalt direct op en roept assistentie in van brandweer Utrecht. Deze arriveert rond 2 uur. Het is een grote brand, want de vlammen komen aan alle kanten uit het gebouw. Daarbij worden de bluswerkzaamheden bemoeilijkt door de lage waterdruk.

Rond 5 uur is het vuur dusdanig minder, dat de brandweer van Utrecht inpakt. De brandweer van Houten blijft nog lange tijd nablussen. Verloren gegaan zijn een grote loods, de maalderij met alle machines, een deel van een silo en twee vrachtwagens. Alleen een kleine loods, kantoor en woonhuis bleven gespaard.