Hollandse oorlog en de plundering van Houten

Plundering Houten

In 1672 krijgt Nederland maar liefst vier oorlogsverklaringen te verwerken. Op 7 april van Engeland, op 10 april van de Fransen die op dat moment het sterkste leger van Europa hadden en iets later van de bisschoppen van Münster en Keulen. Voor Nederland betekent dit een rampjaar.

Op zee wisten de Nederlanders onder aanvoering van Michiel de Ruyter de Engelsen en Fransen te verslaan, waarna Engeland zich in 1674 terugtrok. Maar op land bezette het Franse leger in 1672 met de Duitse legers oostelijk Nederland. De Fransen liepen daarbij vast op de Hollandse Waterlinie ten westen van Woerden. De zonnekoning Lodewijk XIV vestigde zich tijdelijk in Zeist.

Van 13 juni 1672* tot 13 november 1673* werd onze regio door de Fransen bezet. In Houten waren 250 Franse soldaten gevestigd. Het zal duidelijk zijn dat dit voor de inwoners van Houten een zware aderlating was. Constant moest de Franse bezetter van alles worden voorzien. Ook waren er soms strooptochten door de dorpen.

Onder water

Tussen 1 oktober 1672 en april 1673 was de Lekdijk bij Vreeswijk en Klaphek doorgestoken. Hierdoor wilde het Franse leger Holland raken. Ook de stad Utrecht kwam deels onder water en waarschijnlijk het westelijke deel van Houten en Schalkwijk ook.

Op bevel van generaal Duc de Luxembourg ging het Franse leger in september 1673 op strooptocht in de dorpen rond de veroverde steden. Naast geldelijke verrijking was het doel de bevolking te intimideren en te onderwerpen.

Houten wordt daarbij geplunderd en boerderijen worden leeggeroofd. Bekend is dat het huis van de schout van Waijen werd verwoest. Het huis stond in Oud Wulven op de hoek Lobbendijk/Oudwulfsedijk. Ook de kerk van Honswijk werd geplunderd en een boerderij aan de Houtensewetering vernield. Er is aanleiding om aan te nemen dat ook het huis Zorgvliet in brand is gestoken.

Wat er verder precies is gebeurd, is onduidelijk. Maar uit verhalen elders (Eemnes) blijkt dat bij een dergelijke plundering de helft van de bevolking werd gedood en dat de helft van de huizen werd vernield. Mogelijk bleef ook in Houten de bevolking niet gespaard van geweld.

Een jaar na dit geweld treft noodweer Houten, waarbij de kerk wordt vernield.

  • Sommige bronnen spreken over andere data. Dit komt omdat de Fransen rekenden met de Gregoriaanse kalender.