Gerecht Tull en ’t Waal

Gerecht Tull en 't Waal

Dit gerecht maakte in de middeleeuwen deel uit van het gerecht Hagestein, een Hollands leen. Op 29 maart 1338 wordt het gerecht Hagestein opgedeeld.

Daarbij komt het gebied rond Honswijk toe aan de Heer van Culemborg en gaat dit verder onder het gerecht Honswijk. Het andere deel, ’t Waal en het Tull komt terecht bij Otto I van Heukelom van Asperen. Daardoor ontstaat het gerecht Tull en ’t Waal.

In het jaar 1534 wordt schepenrechtspraak ingevoerd in het gerecht Tull en ’t Waal. 

Met de reformatie komen gerechten in handen van rijke stedelingen. Halverwege de 17e eeuw krijgt de Utrechtse Adriaen Ram het gerecht in zijn bezit. Zijn familie moet het in 1684 wegens geldproblemen verkopen aan de Utrechtse regent Gaspar Cornelis Schade. Zijn familie blijft tot 1795 de rechten van ambachtsheer uitoefenen. In 1798 wordt het heerlijk recht afgeschaft.

Het gerecht bestond in de Nieuwe Tijd uit de lintbebouwing van ’t Waal langs de Waalseweg en de lintbebouwing van Molenbuurt langs de Lange Uitweg. Aan het begin van deze lintbebouwing was de molen van Tull en ’t Waal gevestigd. 

Eigenaren gerecht Tull en ’t Waal

29-3-1338 Otto I van Heukelom van Asperen
22-4-1344 Otto II van Asperen en Hagestein
1345 Gerard (Gerrit) van Asperen
10-1-1390 Otto van Asperen
11-1-1407 Otto van Asperen
1-6-1436 Frederik van Rechteren
29-9-1438 Zweder van Rechteren
13-6-1476 Arnout van Zuilen van Blasenburg
14-4-1486 Johan van Voorst
8-8-1538 Johan van Palland
< 1577 Christoffel van Montfoort
1586Dirck Verkerck
1625 – 1629Catharina Ram
<1633 Albert Pruijs
1633 Adriaen Ram
1657 Alard Ram
2-3-1684 Gaspar Cornelis Schade
25-10-1692 Matthijs van Lugtenburgh
24-10-1698 Caspar Cornelis Schade
8-12-1701 Antonia (van Lugtenburgh)-Schade
1735 Alpheda Jacoba van Bronckhorst-van Lugtenburg
<1754Jan van Bronckhorst
1779 Matthijs van Bronkhorst
? Jasper Cornelis van Bronkhorst