RK kerk Schalkwijk

RK kerk Schalkwijk, Michaëlkerk

De RK kerk in Schalkwijk is zonder uitzondering het mooiste kerkgebouw van de gemeente Houten. De rijkdom van de Schalkwijkse boeren in de 19e eeuw speelt hierbij een grote rol. De kerk draagt de bijnaam: ‘Kathedraal van het Sticht’.

In de 18e eeuw was er sprake van een schuilkerk aan de jhr Ramweg. Katholieken uit de wijde omgeving gingen naar de statie Schalkwijk. Na 5 augustus 1796 mocht het katholieke geloof openlijk worden uitgeoefend. In de 1838 werd de schuilkerk vergroot.

Opdracht nieuw kerkgebouw

In 1876 gaf het aartsbisdom de opdracht tot de bouw van een nieuw kerkgebouw. Twee van de vier kerkmeesters waren tegen, maar voor de besluitvorming maakte dit niet uit. Op 21 maart 1878 werd de eerste steen gelegd van de neogotische kruisbasiliek naar ontwerp van Alfred Tepe.

In eerste instantie zou de kerk zonder toren worden gebouwd. Maar door de aanleg van de spoorlijn in 1868 hadden veel Schalkwijkse boeren extra geld binnengehaald, waardoor de kerk kon worden gebouwd. De kerktoren is van het Utrechts type. Dat wil zeggen: geïnspireerd op de Domtoren. Op 10 juni 1879 was de Michaëlkerk gereed.

RK kerk Schalkwijk, Michaëlkerk
Herstelwerkzaamheden

De kerk mag dan in het dorp een indrukwekkend gebouw zijn, de bouwkwaliteit was minder indrukwekkend. In 1899 werd het gehele gebouw opnieuw gevoegd, vanwege doorslaand vocht. Ook in de jaren erna werden vele gebreken hersteld. Uiteindelijk bleek de kerk te verzakken en dreigden de pilaren naar binnen te vallen. Sommigen dachten al aan sloop van het gebouw. De bouwers hadden vermoedelijk geen rekening gehouden met de zwakke Schalkwijkse bodem.

In 1931-1932 volgde een flinke restauratie. De hele kerk werd leeggehaald en een nieuwe fundering rondom de pilaren aangebracht. Ook kwam er een nieuw dak.

Tijdens de Tweede wereldoorlog werden op 24 maart 1943 de vier klokken gevorderd. In 1948 kreeg de kerktoren nieuwe klokken. In 1954 en in 2010 werd de kerk opnieuw gerenoveerd. Ten behoeve van de renovatie in 2010 werden de laatste bezittingen (landerijen en huizen) verkocht. De kerk is daarmee geen rijke kerk meer, zoals in het begin.

In 1986 werd een orgel uit 1758 in de kerk geplaatst. Het gaat om een orgel van Johann Heinrich Bätz.

Mariabeeld

In de dagkapel van deze kerk staat een Mariabeeldje: ‘Maria van Schalkwijk‘. Het beeldje dateert uit de 14e eeuw. Tot 1954 stond het beeldje in de kapel van het zusterklooster in Schalkwijk. Waarschijnlijk is dit hetzelfde beeldje dat eeuwenlang in de kapel van kasteel Wulven heeft gestaan. In de 15e en 16e eeuw trokken pelgrims naar dit kasteel, dat een bedevaartfunctie had gekregen.

Graftombe Michaëlkerk Schalkwijk
Begraafplaats

De begraafplaats van de kerk dateert uit 1818. Direct zichtbaar is de grafkapel uit 1864. Hier is begraven Mgr. Cornelis Ludovicus baron de Wijckersloot van Schalkwijk. (†1851). Hij was sinds 1833 bisschop in noordelijk Nederland, het gebied van de heidenen.

Tijdlijn

1612Statie Schalkwijk
1796Vrijheid godsdienstuitoefening
1818Aanleg begraafplaats
1838Uitbreiding kerk
1864Bouw grafkapel
1876Opdracht bouw nieuwe kerk
1878Start bouw Michaëlkerk
1879Opening nieuw kerkgebouw
1899Herstel voegwerk
1932Grondige renovatie
1943Klokken gevorderd
1948Nieuwe klokken
1954Restauratie
1961Mariabeeld in kerk
1982Restauratie
2010Restauratie
2010Parochie fuseert met 7 andere parochies in Kromme Rijnstreek
2013Parochie werkt samen met parochie Culemborg*

Priesters RK Kerk Schalkwijk

G. Hilhorst, 1875-1884
P. ter Horst, 1884-1909
H. Smit, 1909-1930
H. Ahsmann, 1930-1939
A. Aukus, 1939-1952
A. Janmaat, 1952-1967
J. Batenburg, 1967-1978
B. Boerstal, 1978-1981
G. Pierik, 1981-1994
Onbekend, 1994-2001
T. Tersteeg, 2001-2011 (emeritus)
G. Peters, 2010-2011
F. Schyns, 2011-2013
W. de Paepe, 2009-2013
G. Zweers, 2013-2015*
A. ten Klooster, 2013-2014*
F. Hogenelst, 2015– *

*Vanaf 2013 bedient de pastor het gehele gebied tussen Tiel en Bunnik. In totaal gaat het om 16 voormalige parochies.