Gebouwen Oude Dorp

Oude Dorp

Het Oude Dorp van Houten kent diverse oude gebouwen. Ze zijn te vinden aan het begin van de Burgemeester Wallerweg en rond het Plein.

Het begin van de Burgemeester Wallerweg was in de middeleeuwen het centrum van Houten. Hier bij deze oude brink kwam de weg uit Utrecht aan. C. Dekker (bron) meldt dat de Brink in 1526 ten noordwesten van de kerk lag. Dus op de plek waar de resten van een Romeins stenen gebouw zijn gevonden. Deze oude Brink wordt al in 1316 al genoemd, meldt Dekker.

Op de plek waar nu Het Plein is, was vermoedelijk langere tijd een meent. Dit is een zogenaamde dorpsweide, die gezamenlijk door de bevolking werd gebruikt. Aan het begin van de 17e eeuw bereikte de VOC-rijkdom ook Houten en werden er rond deze dorpsweide stenen gebouwen neergezet. Het waren vaak boerderijen, maar ook een enkel woonhuis of een grotere herberg verscheen. Alle gebouwen die hieronder worden genoemd zijn regelmatig verbouwd of veranderd.

Oude gebouwen in het Oude Dorp

De locatie Plein 21, waar nu Tapperij De Zwijger is gevestigd lijkt de oudste woning en dateert uit minimaal 1580. Hier was tot het jaar 1596 de pastorie van de kerk gevestigd. Wanneer het gebouw daadwerkelijk is gebouwd, is onbekend. Daarna woonde de dominee er tot 1882. Later werd het pand café, woning, winkel en vervolgens weer café. Het pand is verschillende malen verbouwd en alleen de kelder is origineel.

Cafe-restaurant ‘de Engel’ is in oorsprong een boerderij, waarvan een gedeelte van het voorhuis als herberg was ingericht. De eerste vermelding is uit 1589. Het huidige voorhuis dateert uit 1802. Het gebouw is in dat jaar herbouwd na brand.

Het gebouw van restaurant/hotel De Roskam (Plein 25) dateert minimaal uit 1630 en was destijds een boerderij met herberg. Het huidige aanzicht van het gebouw is rond 1735 gemaakt. Het gebouw op nummer 24 was de stal. Tot het jaar 1875 vergaderde het gemeentebestuur in De Roskam.

Het pand Plein 16/Koningin Julianastraat 2 blijkt omstreeks 1650 te zijn gebouwd. Deze boerderij is rond 1840 omgebouwd tot woonhuis. Het origineel is niet meer terug te herkennen.

Plein 22 en 23 zijn een 17e eeuwse boerderij, die later flink is verbouwd en gesplitst.

Burgemeester Wallerweg 3-3A-5 was van oorsprong boerderij met herberg De Zwaan. De oudste vermelding gaat terug tot 1731.