Boerderij Overdam

Overdam

In 1263 werd door de kerk een stuk land uitgegeven aan Willem Overdam. Het land ligt vanuit Loerik gezien aan de andere kant van de Rietsloot. Om daar te komen moesten de inwoners van Loerik over een dam. Het land krijgt de naam ‘Overdam’. Willem bouwt er een boerderij en exploiteert het land. Het is een van de vroegste locaties in de regio waar lijfpacht plaatsvindt.

Deze boerderij komt op 14 november 1357 voor het eerst in de documenten voor, als deze wordt doorverkocht aan Rumer uten Goye, die een bastaardzoon is uit het geslacht Ten Goye. Uit archeologisch onderzoek in 1979 blijkt dat er geen oudere sporen zijn dan 1350.

Het Utrechts kapittel van Oudmunster wordt in 1418 eigenaar van Overdam. Een boer pachtte de boerderij en het land. Het kapittel van Oudmunster had in de boerderij één kamer gereserveerd voor vergaderingen en om de pacht te ontvangen van andere Houtense boeren.

Overdam

Boerderij Overdam in maart 1958 (Collectie Utrechts Archief).

Gracht

In het begin van de 15e eeuw wordt er een gracht om de boerderij gegraven. Vermoedelijk in opdracht van het kapittel van Oudmunster. Uit archeologisch onderzoek blijkt dat deze gracht 1,5 meter diep was en plaatselijk zelfs 2,6 meter diep. De gracht had hier en daar een breedte van 17,5 meter. In de gracht is aardewerk gevonden uit 1350 (bron).

De gracht aan de noordkant liep direct langs de huidige boerderij. Deze huidige boerderij dateert volgens de monumentenlijst uit de 16e eeuw. Rond 1600 wordt het huis uitgebouwd en wordt de gracht verplaatst. Dit is goed te zien op een tekening uit 1626, waarop er een uitbouw (schuur) is verschenen. Verder zijn er twee hooibergen, een ander bijgebouw en een poortgebouw te zien. Overdam valt in deze jaren volgens officiële documenten onder Loerik.

Overdam

Het poortgebouw aan de noordkant is dan ook waarschijnlijk in die tijd neergezet. Op deze tekening is ook te zien dat de gracht een stuk noordelijker ligt dan archeologen van het RAAP in het jaar 2000 constateren.

Waterhuishouding

Het land van deze boerderij had te maken met teveel aan water. Hierdoor was er in de 15e en 16e eeuw regelmatig strijd met de buren. Een kade langs de Ka-sloot moest het water van de Werkhovense stroomrug op afstand houden. Pas in 1634 kwam er een oplossing met de oprichting van het waterschap Lee- en Rietsloot.

In 1674 raakte de boerderij beschadigd door overtrekkend noodweer (bron).

Pas in 1773 verkoopt het kapittel van Oudmunster de boerderij. Er volgen daarna verschillende eigenaren en restauraties.

Sloop poortgebouw

Aan het begin van de 20e eeuw wordt het poortgebouw gesloopt. Vanaf 1950 wordt de gracht gedempt. Deze is aan de westzijde nog terug te zien als een verlaging in de tuin. Er werd gebruik gemaakt met huisvuil uit Houten.

In de jaren 80 van de vorige eeuw en in het begin van de 21e eeuw is boerderij Overdam grondig gerestaureerd. De naastgelegen nieuwbouwwijk draagt de naam van deze boerderij.

1263Land uitgegeven
1357Rumer uten Goye
1400Hendrik van Rijsenburg
1412Karthuizer klooster
1418Kapittel Oudmunster
±1420Omgrachting
±1550Bouw huidig huis
1600Aanbouw van achterhuis
1773Kapittel Oudmunster verkoopt
±1910Sloop poortgebouw
±1950Demping gracht