Ontginningen

In de ijzertijd was al sprake van ontginning van hogere delen van de stroomruggen. In de Romeinse tijd werd dit voortgezet. Uit de Romeinse tijd is het greppelsysteem bekend, waarmee de waterhuishouding rond de boerderij in stand werd gehouden.

Middeleeuwse verkaveling en ontginning

In de negende eeuw werd de verkaveling ingevoerd op de stroomrug. Een mooi voorbeeld is de Loerikseweg. Op een luchtfoto tijdens de eerste bouwtaak is te zien dat de verkaveling te noorden van de weg anders liep dan ten zuiden van deze weg. Het toont aan dat de Loerikseweg al voor de 10e eeuw er al was. De Loerikseweg en de Odijkseweg vormden ontginningsassen.

Na de verkaveling op de hogere delen van de stroomrug, volgde ontginning aan de randen.

In de 11e eeuw kwam de ontginningen op gang van de kleinere komgronden, gevolgd door de grote Schalkwijkse ontginning in de 12e eeuw. Hierbij werden weteringen gegraven met daarop haakse sloten. Het water verdween in de Vaartse Rijn of Kromme Rijn. Het ging om de onderstaande ontginningen:

Ontginning Wulven 10e en 11e eeuw
Ontginning Oud Wulven 11e eeuw
Ontginning Schalkwijk 12e eeuw

Waterschappen

De ontginningen gingen samen met het inrichten van dijken en kades langs de Lekdijk. Deze werd beheerd door het Hoogheemraadschap van de Lekdijk Bovendams. Nadat de nieuwe gronden waren drooggelegd, volgde beheer door de boeren waarbij soms waterschappen ontstonden. Aanleiding hiervoor was een lokaal ingewikkelde waterhuishouding of de komst van een poldermolen, waardoor samenwerking nodig was.

In een waterschap werden dammen en kades aangelegd ter voorkoming van vreemd water. Daarnaast werden de watergangen geschouwd. In de huidige gemeente Houten gaat het in eerste instantie om de volgende waterschappen:

Vechter- en Oudwulverbroek 1304 – 1969
Laag Raven en Kleine Koppel 1461 – 1950
De Knoest 1599 – 1950
De Beesd / Blokhoven 1599 – 1959
Lee- en Rietsloot 1634 – 1969
De Eerstbil 1663

De waterschappen hielden stand tot in de 20e eeuw. Vanaf de 19e eeuw vielen ze wel deels onder een ander groter waterschap, in plaats van onder het gerecht of de gemeente. Lees hier meer over de waterschappen uit de 19e en 20e eeuw.

Sintcadeaus 2018