Kasteel Vuylcop

Kasteel Vuylcop

De woontoren Vuylcop is in de 14e eeuw gebouwd. Vermoedelijk rond het jaar 1300, maar zekerheid is hier niet over. De funderingen zouden zelfs nog uit de 13e eeuw kunnen zijn (bron). De eerste vermelding is 1392.

De toren is gebouwd op een hoger stukje grond (Vuylkoop stroomrug) in de ontginningsgebieden van Tull en ’t Waal en Schalkwijk.

Vuylcop
De bovengrondse kelder van Vuylcop

Vuylcop is een woontoren van 7 bij 10 meter. De rechthoekige toren bestaat uit een bovengrondse kelder, met daarop twee verdiepingen en een zolder onder een zadeldak. Rond de toren is een gracht. De muren zijn ongeveer 60 centimeter dik en opgetrokken met kloostermoppen.

De bouwwijze van de toren is middeleeuws. Niets is waterpas, geen enkele hoek is recht, maar het is wel degelijk.

Kasteel Vuylcop

In de loop van de eeuwen veranderde de woontoren van uiterlijk en werd het een kasteel. Er verschenen torens en een toegangsbrug over de gracht. Kasteel Vuylcop had een voorburcht met gracht, waarop een hofstede en bijgebouwen stonden. Wanneer deze gracht is aangelegd is onbekend. De eerste tekening van het gebouw is uit 1640.

Ridderhofstad

Vuylcop
De sleutel van Vuylcop

In 1538 werd Vuylcop als ridderhofstad erkend. Een teken dat het een serieus kasteel was. In diezelfde periode werd het wapen van Vuylcop ontworpen. Het wapen geeft aan dat de stichter van Vuylcop een ridder was, maar niet de eerste zoon was. Hierdoor is Vuylcop altijd een bescheiden kasteel gebleven (bron).

Scheefgezakt

In de 17e eeuw veranderde de woontoren van uiterlijk. Er werd een verdieping bijgebouwd en het dak veranderde van vorm. Hoewel de fundamenten van het huis verzwaard waren, was het gewicht van de extra verdieping teveel. Huis Vuylcop bij Geheugen van Nederland.

De woontoren is daardoor scheefgezakt en de gevels zijn gaan doorbuigen. Op de zolderverdieping bedraagt het verschil 14 centimeter. Rond 1800 zijn de traptoren en de extra verdieping verwijderd. Tussen 1969 en ongeveer 2003 is het huis gerestaureerd.

Huijs Vuylcop

De boerderij van deze hofstede is momenteel terug te vinden naast de woontoren. Dit zogenaamde “Huijs Vuylcop” bestond al in 1626 en uit afbeeldingen uit die tijd, zien we dat het onveranderd is gebleven. Het vermoeden bestaat dat de boerderij vooral later voor bewoning werd gebruikt, omdat de woontoren minder comfortabel was om in te wonen.

Diversen

De ‘kip’ op de woontoren symboliseert het gebruik van Vuylcop als schuilkerk, tijdens de reformatie. Deze is in de 20e eeuw geplaatst, waarbij het de bedoeling was dat dit een haan zou worden. Kasteel Vuylcop is een van de oudste huizen van de gemeente Houten. Het wordt beheerd door de Stichting Vuylcop. Rond 1810 woont de Schalkwijkse burgemeester B. v.d. Pouw in Vuylcop.