Kasteel Schalkwijk 1 (1240 – 1304)

Kasteel Schalkwijk 1

Kasteel Schalkwijk 1 is al voor 1250 gebouwd door een lid van de familie Van Schalkwijk in de Tetwijksepolder. Deze familie was betrokken bij de ontginningen in dit gebied en bezat veel macht en rijkdom. Vanuit kasteel Schalkwijk 1 werd de omgeving bestuurd.

In 1250 duikt het kasteel voor de eerste keer op in de bronnen als het kasteel door Arnoldus, ridder van Schaelcwijc, wordt overgedragen (bron). In 1270 komt het kasteel voor de tweede keer voor, namelijk in een lijst van leenmannen van de graaf van Gelre.

Kasteel Schalkwijk 1 stond waarschijnlijk enkele honderden meters ten noorden van de ijsbaan, aan het begin van de Tetwijkseweg. Gedacht wordt dat het kasteel een afmeting had van 20 bij 20 meter.

Fundamenten van het vermoedelijke stenen kasteel zijn in 1999 waargenomen door Frans Landzaat, historicus in Schalkwijk, toen er langs de Tetwijkseweg een sloot werd gegraven. De sloot werd dwars door de archeologische resten gegraven. Naast de vele kloostermoppen uit ongeveer 1250, werd ook duidelijk een fundament van grindkeien en gestapelde stenen waargenomen.

Verschillende kloostermoppen zijn in juli 2012 in de berm van de Tetwijkseweg opnieuw gevonden, omdat deze bij onderhoudswerkzaamheden aan de sloot door het Hoogheemraadschap naar boven zijn gehaald. De archeologische werkgroep heeft in oktober 2012 een voet van een laat-middeleeuwse drinkbeker in de sloot gevonden.

Sintcadeaus 2018

Mottekasteel

Mogelijk is het stenen kasteel voorafgegaan door een houten mottekasteel in de periode 1165 – 1240. N. van de Monde spreekt in de 19e eeuw zelfs over een kasteel Schalkwijk in 1165. In die tijd werden kastelen voornamelijk van hout gebouwd, zoals op een enkele andere locatie in Houten het geval was.

Overigens is de locatie niet zeker. Bij ferromagnetisch onderzoek is er niets gevonden. Volgens archiefonderzoek zou de hofstede Schalkwijk (voorloper kasteel) meer richting de Heul hebben gestaan (bron).

In 1304 raakt Bertold (Gijsbert) van Schalkwijk betrokken bij de slag bij de Lek. Als straf wordt kasteel Schalkwijk 1 door Jan van Beusichem, heer van Kuilenburg gesloopt. Het kasteel wordt later herbouwd.

In juli 2012 laat Frans Landzaat zien waar hij de resten van Schalkwijk 1 heeft gevonden. In de berm vinden we een deel van een kloostermop uit 1250.