IJstijd

(238.000 voor Chr – 11.700 voor Chr)

Ijstijd
Ten noorden van Leersum komt de Utrechtse Heuvelrug in het landschap omhoog. Hier lag de zuidelijke grens van de ijskap gedurende het Saalien.

De oudste sporen van bewoning in de regio gaan terug tot circa 250.000 jaar voor Christus. Deze zijn gevonden in de zandafgraving Kwintelooyen in Veenendaal.

Saalien

In de periode van de één na laatste ijstijd (Saalien, 238.000 tot 128.000 jaar terug) kwam het landijs tot aan de huidige provincie Utrecht en werd de Utrechtse Heuvelrug gevormd (zie bovenstaande foto). Daarna volgde een warmere periode, waarbij de zee tot ten oosten van Houten kwam. Na zo’n 12.000 jaar volgde een nieuwe ijstijd.

Weichselien

Gedurende de Weichselien (116.000 tot 11.700 jaar geleden) kwam het landijs niet meer zo zuidelijk, maar was de ondergrond wel bevroren. In Nederland heerste toen een poolklimaat, afgewisseld door een toendraklimaat. Het was droog en los zand stoof rond. Sporen van dit kale landschap bevinden zich op 4 tot 7 meter diepte in de Houtense bodem.

IJsbedekking tijdens Weichselien Bron Wikipedia CC BY-SA 3.0

De Rijn en de Maas stroomden door een groot aaneengesloten dal tussen Utrecht en ’s Hertogenbosch. Ze vormden grote vlechtende riviervlaktes en lieten een dik pakket zand en grind achter, die tot de Formatie van Kreftenheye wordt gerekend. De zeespiegel stond tientallen meters lager dan tegenwoordig en Nederland was verbonden met Engeland.

Rond 9700 voor Christus stijgt de temperatuur in relatief korte tijd naar schatting 10 graden wereldwijd  (bron). De ijstijd zit erop en het Holoceen begint. We spreken over de oude steentijd.

Tip: Een boek dat goed inzicht geeft in het landschap van deze tijd is de Atlas van het Holoceen. Bekijk op bol.com.