De Stenen kamer

      Geen reacties op De Stenen kamer
Maart 1992 – Otto Wttewaall (RAZU 42864)

In ’t Goy aan de Groenedijkje staat een woning die de naam ‘De Stenen Kamer’ draagt. Het monument dateert uit het begin van de 18e eeuw. Het is de enige stenen kamer die we kennen in de gemeente Houten. Wat is dat eigenlijk zo’n een stenen kamer?

Vanuit de middeleeuwen kennen we stenen boerderijen, stenen woontorens, stenen kastelen en combinaties ervan. Maar de stenen kamer is ondergesneeuwd. In 2004 heeft de Wijkse historicus Van Bemmel hierover een interessant artikel (pdf) geschreven in het blad van de Historische Kring Tussen Rijn en Lek.

Een zogenaamde stenen kamer is een gebouw met één kamer. Vaak gaat het om een uitbouw van een bestaande houten boerderij. De stenen kamer bevat vaak een kelder en een zolder. Ook is er een stookruimte. In een stenen kamer is stoken veiliger dan in een houten ruimte.

Het lijkt in eerste instantie te gaan om een soort bakhuis. Maar die werd door boeren juist op enige afstand van de boerderij neergezet. Terwijl een stenen kamer onderdeel uitmaakte van de boerderij zelf. Van Bemmel schrijft dat de belangrijkste functie ‘herenkamer’ is. Een plek waar de vaak stedelijke eigenaar van de pachtboerderij kon verblijven. Voor de rust en om op jacht te gaan. De stenen kamer had regelmatig een eigen ingang.

Nadat boerderijen steeds vaker volledig van steen werden opgetrokken, verdween het verschijnsel ‘stenen kamer’. Stenen kamers worden dan ook beschouwd als een overgangsfase van houten bouw naar stenen bouw.

Hoe oud is de stenen kamer aan het Groenedijkje?

De monumenteninventarisatie Houten van Wttewaall/Smits (1991) spreekt over bouw in het begin van de 18e eeuw. Dus ongeveer het jaar 1725. Van Bemmel (2004) haalt een bron aan uit 1697: ,,is sprake van ‘een huys en hof van outs genaamt De Steene Carner’ gelegen in het dorp ’t Goy.” Volgens Van Bemmel is dat op dezelfde plek als waar nu het huis met de naam ‘Het Stenen Kamertje’ staat. Dus zou het monumentale gebouw uit ’t Goy zomaar uit de 17e eeuw kunnen zijn.

Honswijk

Ook in Tull en ‘t Waal heeft een Stenen Kamer gestaan. De Schalkwijkse historicus Frans Landzaat heeft kennis van een huis dat in 1990 is afgebroken aan de Lekdijk bij Honswijk. Dit huis droeg de naam ‘’de Steenen Kamer of het Hooge Huisje”. Uit het artikel van Van Bemmel blijkt ook dat in die periode weinig inzicht was in het verschijnsel Stenen Kamer. Bescherming van dit soort objecten uit de overgangsfase van hout naar steen in was toen helaas niet aan de orde.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *