De Spaanse griep

      1 reactie op De Spaanse griep
Spaanse griep. Een ambulance bij ziekenhuis St.-Joannes de Deo (Mariaplaats 28) te Utrecht.
Het Utrechts Archief, catalogusnummer 26886
Ziekenhuis St.-Joannes de Deo (Mariaplaats 28) te Utrecht.

In het najaar van 1918 werd de wereld getroffen door de Spaanse griep. Er kwamen zo’n 20 tot 100 miljoen mensen door deze griep om het leven. Is er iets terug te vinden over hoe de inwoners van het huidige Houten dit beleefden?

Eigenlijk niet. En alles lijkt erop dat de Spaanse griep in Houten meeviel. Wanneer we de kranten doorspitten zien we dat de Spaanse griep in de zomer haar intrede deed in Nederland. De ziekte was een half jaar eerder in de Verenigde Staten ontstaan, maar omdat de Spaanse kranten als eersten erover schreven, kreeg het de naam Spaanse griep. De ziekte werd vooral verspreid door militairen die actief waren in de Eerste Wereldoorlog.

Op 18 juli 1918 wordt de ziekte voor het eerst in de Provincie Utrecht gemeld. In Amersfoort zijn dan zes militairen ziek geworden. Een dag later blijkt de griep ook voor te komen in Culemborg. Op 29 juli wordt vanuit Werkhoven gemeld dat een militair met verlof de Spaanse griep heeft gekregen. Hij was gemobiliseerd in Groningen waar eerder die maand de griep was uitgebroken. Op 12 augustus waren er enkele militairen in Wijk bij Duurstede met de griep.

Het zijn vooral gemobiliseerde militairen die zijn getroffen. De ene kazerne meer dan de andere laat het leger eind juli 1918 weten. Vermoedelijk moet de griep ook heersen op Fort Honswijk, omdat daar ook militairen waren gemobiliseerd.

De Spaanse griep slaat begin augustus over naar de burgers. Vooral uit de steden komen meldingen. Daar zitten mensen dichter op elkaar en daar zijn ook de journalisten die onze huidige bron zijn.

Hoe verloopt de griep?
In de krant Het Centrum van 6 augustus 1918 wordt beschreven hoe plotseling de griep opsteekt. Alle aangehaalde drie personen waren kiplekker, kregen plotseling enorme hoofdpijn en waren binnen enkele minuten enorm ziek. Daarna volgde koorts tot 40 graden en keelpijn. Na drie dagen daalde de hoge koorts. Na zes dagen waren de patiënten weer op de been en hadden het gevoel wekenlang in bed te hebben gelegen. Bedrust is het enige medicijn.

Tweede golf Spaanse griep

Na een eerste griepgolf in september slaat het virus halverwege oktober 1918 in alle hevigheid toe. Het zijn vooral Overijssel, de regio Eindhoven, Limburg en Noord-Holland waar de griep heerst. Landelijk wordt geschreven in de kranten over enkele burgemeesters die hier en daar zijn overleden, een huisarts, een Tweede Kamerlid en diverse priesters.

Regionaal wordt op 2 november vanuit Wijk bij Duurstede gemeld dat 1/3 van de bevolking van de stad de griep te pakken heeft. Dagelijks is er sterfte en bedrijven stagneren. Enkele dagen later wordt een dodental van 20 uit Wijk bij Duurstede gemeld. Halverwege november 1918 is het ergste in Wijk bij Duurstede achter de rug en zijn er 50 tot 60 personen overleden.

In Odijk daartegen neemt het aantal gevallen halverwege november nog toe en worden twee griepdoden gemeld. Werkhoven meldt enkele dagen later hetzelfde. Zeist telt eind november 72 doden tegen 18 doden een jaar eerder in dezelfde maand. Zeist hoort bij de plaatsen die zwaar is getroffen. De gemeente Jutphaas telt op 1 november al 14 doden. Vermoedelijk is dit aantal in november verder gestegen. 

Overlijdensgevallen

Vanuit Houten, Schalkwijk en Tull en ’t Waal zijn er geen berichten in de krant. Kennelijk viel het mee. Maar we kunnen wel het aantal overlijdensgevallen zien.

JaarHoutenSchalkwijkTull en ’t Waal
191534267
191626237
191738159
1918382610
191938175

Zo op het eerste gezicht zijn er geen grote aantallen mensen extra gestorven in deze drie dorpen door de Spaanse griep. Wanneer we inzoomen op de maand november 1918 is er geen extra stijging te zien. Ja er zou dus best iemand aan de Spaanse griep zijn overleden, maar er was geen uitspatting zoals in Wijk bij Duurstede of Zeist.

Verder zijn uiteraard in de drie dorpen veel griepgevallen geweest. In Houten was in augustus 1918 net een nieuwe huisarts begonnen. Deze A. van Baar volgde dokter De Rijk op die naar Maastricht was verhuisd. Van Baar moet het ongetwijfeld druk hebben gehad in zijn beginperiode in Houten.

1 gedachte over “De Spaanse griep

Geef een reactie