Een blik in de Houtense bodem

      Geen reacties op Een blik in de Houtense bodem

Via het Dinoloket kan iedereen de ondergrond van Nederland bekijken. Deze website van TNO geeft hierin een blik en in het verleden. De ondergrond is tot 800 meter diepte te bekijken, hetgeen overeenkomt met een periode van 23 tot 5 miljoen jaar geleden, ook wel het Mioceen genoemd.

Archeologen graven doorgaans tot enkele meters diepte en bij sommige omstandigheden zoals bij de aanleg van een diepriool bereiken ze een diepte van ongeveer 10 meter. Wat er dieper is te vinden weten we uit boringen. Dinoloket ordent de zandlagen, zodat er een steeds duidelijker beeld ontstaat wat er eigenlijk enkele honderden tot tientallen meters onder onze voeten te vinden is.

Nu is er over deze diepere lagen van alles te vertellen, maar samengevat komt het erop neer dat het soms koud was en soms warm. Soms was er land en soms zee en soms rivier. Er zitten haaientanden in de grondlagen en er zwommen nijlpaarden rond. Dinoloket heeft alle lagen beschreven en gepubliceerd. Menselijke activiteit was er doorgaans niet.

Toch is er wel wat te vertellen over e.e.a. als we wat doorsnedes maken. We doen dit door een lijn te trekken tussen IJsselstein en Doorn en krijgen daarmee een doorsnede van de ondergrond. Klik op de afbeelding voor een vergroting.

Links is dus omgeving IJsselstein en rechts omgeving Doorn. In het rechterdeel zien we de lagen breken. Hier zitten breuklijnen in de ondergrond en die beginnen al op een diepte van 25 meter. De N229 (de weg tussen Bunnik en Wijk bij Duurstede) volgt deze breuklijn.

De breuklijn is niet tektonisch actief, alhoewel het KNMI in De Bilt in de vorige eeuw wel eens zwakke aardbevingen in De Bilt en Utrecht registreerde. Enkele jaren geleden gebruikte de gemeente Houten de aanwezigheid van deze breuklijn als argument tegen de winning van schaliegas in onze omgeving. 

Klik op de afbeelding voor een vergroting.

Ook bij Houten zit een minibreuklijn. Deze breuklijn loopt over De Veste en volgt de Houtensewetering. De breuk zit op een diepte van 800 meter en is niet te vergelijken met die bij Werkhoven. De andere breuklijnen die Houten kent zijn niet zichtbaar in deze doorsnede, omdat die kilometers diep zitten. 

Put van Weber
Wanneer we inzoomen op de bovenste 50 meter van de doorsnede zien we in het groen (dit zijn de afzettingen uit de laatste 12.000 jaar) twee witte happen. De linker is de Put van Weber en de rechter het Amsterdam-Rijnkanaal ter hoogte van de Plofsluis. 

De Put van Weber is als zandwinningsput gebruikt en daar zijn zeer oude sporen gevonden. De archeologische vondsten hier dateren uit circa 150.000 jaar v. Chr. en kwamen mee met zandwinning in 1986. Het gaat om vuurstenen werktuigen en botten van mammoeten en een wolharige neushoorn.

Klik op de afbeelding voor een vergroting. 

De zandzuiger in de Put van Weber (Nedereindse Plas) haalde een diepte van 26 meter en raakte de Formatie van Urk. Waar we ook zand zouden winnen in de regio, we komen in die zandlaag kennelijk sporen van de mammoet en neushoorn tegen.

Formatie van Kreftenheye en Laacher See vulkaan
De paarse laag in de doorsnede is de Formatie van Kreftenheye. Dit is een zandlaag met grind en bij ons in Houten zo’n 15 meter dik. Deze zandlaag is tijdens de laatste ijstijd ontstaan door de Rijn, die toen al door onze regio stroomde.

Vermoedelijk is hier minder aan archeologische wetenswaardigheden te vinden, omdat het destijds een koude bedoening was. Het landijs kwam tot de Elbe. De zandzuiger die de Rietplas en Oosterlaakplas leegzoog raakte deze ogenschijnlijk archeologisch oninteressante laag.

In het bovenste deel van de Formatie van Kreftenheye (8 tot 10 meter diep in Houten) wordt in Midden- en West-Nederland een puimsteenlaag aangetroffen. Puimsteen en het bijhorende as worden gekoppeld aan de uitbarsting van de Laacher See vulkaan 12.940 jaar geleden. Deze vulkaan (VEI6) in de buurt van Koblenz is nog altijd actief en regelmatig breekt er paniek uit dat er mogelijk een nieuwe uitbarsting aanstaande is.

Dinoloket (selecteer DGM v2.2) en maak een doorsnede

Abonneer je nu

Voer je e-mailadres in en bij elk nieuw bericht op oudhouten.nl ontvang je een e-mail.

Geef een reactie