De stations van Houten en Schalkwijk

Station Houten in 1980

Het oude station Houten in 1980, collectie RHC Zuidoost Utrecht

In 1868 werden de stations van Houten en Schalkwijk in gebruik genomen. Zoals in het vorige blog is vermeld, wordt een en ander over de laatste 150 jaar op een rij gezet en is (was) er een aantal open vragen. Het bericht heeft diverse reacties opgeleverd die meer duidelijkheid hebben opgeleverd. Dank daarvoor.

Erg interessant was de informatie van de bevolkingsregisters die door Rinus werd aangeleverd. Hierdoor heb ik de stationschefs van het station Houten kunnen reconstrueren. Tot op heden was ik deze lijst nog niet tegengekomen. Het gaat om:

Pieter van Vugt                                             1868 – 1872
Albertus Everardus Joritzaar                      1872 – 1877
Jan Michiel Hubert Smeets                         1877 – 1885
Hendrik Bruijns                                            1885 – 1886
Ulbo Feenstra                                               1886 – 1900
Gijsbertus Jansen Christiaan Scholten     1901 – 1917
Martinus Hubertus Claassen                     1917 – 1921
Bastiaan Dirk Kruidenier                            1921 – 1924
Ariën Quik                                                     1924 – 1927
Derk van de Riet                                           1927 – 1932
Allard Jan Wagt                                             1932 – 1932
Jacob Borst                                                    1932 – 1934 (??)

Over die eerste stationschef Pieter van Vugt (32) is ook wat te vertellen. Hij komt twee dagen voor de opening van het station met zijn Houtense vrouw in het stationsgebouw te wonen. Binnen zes weken wordt er al een kind geboren. Wanneer Pieter van Vugt in 1872 naar Vught verhuist, is het gezin uitgegroeid tot 7 kinderen.

De Schalkwijkse stationschefs zijn door Piet Heijmink-Liestert in 1979 al in beeld gebracht. Deze heb ik tot het jaar 1900 kunnen controleren. Een deel van het Schalkwijkse bevolkingsregister is namelijk tijdens de Tweede Wereldoorlog verloren gegaan door het verzet.

Cornelis Schooten (39) is de eerste stationschef van Schalkwijk. Hij verhuist in oktober 1868 met vrouw en twee kinderen naar Schalkwijk. In 1871 vindt er een treinramp plaats in Schalkwijk. Er valt een dode. Uit het bevolkingsregister van Schalkwijk blijkt dat de gearresteerde stationschef Schooten vijf weken later met zijn gezin verhuist naar Nijeveen (Drenthe). Dit laatste is interessant, omdat andere bronnen spreken over verhuizing naar Grijpskerk. Deze plaats kunnen we dus voortaan doorhalen.

De stationschefs waren doorgaans vreemden. Ze hadden geen binding met Houten of Schalkwijk en kwamen uit alle hoeken van Nederland. Ze werden ook net zo makkelijk overgeplaatst.

De bouw van de haltegebouwen

Op diverse websites wordt gemeld dat het stationsgebouw van Houten in december 1866 is opgeleverd. Dat van Schalkwijk zou in 1867 gereed zijn gekomen. Dit blijkt onjuist te zijn. De Nederlandsche Staatscourant geeft op 11 augustus 1867 een voortgangsbericht over de aanleg van de spoorlijn.

Nederlandsche Staatscourant 11 augustus 1867

Uit het bericht hierboven blijkt dat in augustus 1867 wordt gewerkt aan het gebouw in Houten en dat in Schalkwijk nog niet is begonnen aan de bouw. Belangrijkste reden is dat het zandlichaam telkens verzakt.

Op 14 februari 1868 komt de Nederlandsche Staatscourant opnieuw met een voortgangsbericht. Het stationsgebouw van Houten blijkt zo goed als gereed. Hierdoor kunnen we het bouwjaar van het Houtens gebouw vaststellen op 1867, oplevering in 1868.

Nederlandsche Staatscourant 14 februari 1868

Aan het stationsgebouw van Schalkwijk wordt op dat moment gewerkt. Het gebouw heeft vertraging opgelopen door de aanhoudende verzakkingen. In het najaar van 1867 wordt besloten om te gaan heien. Net zoals de waterlinieforten zijn geheid. We kunnen dus vaststellen dat het gebouw van Schalkwijk vrijwel zeker in 1868 is opgeleverd.

Dat het station van Houten niet verzakte en Schalkwijk wel, heeft alles te maken met de locatiekeuze van de ingenieurs. Het Houtens Station is precies op de stabiele ondergrond van de  Jutphase Stroomrug gebouwd. Voor Schalkwijk was er geen andere keuze om het ergens in een komgrond (voormalig moeras) het station neer te zetten. De verzakking bleek toch groter dan verwacht.

Kleur station

Dan is er nog iets anders te vermelden. Station Houten is volledig wit bepleisterd. Dit heeft te maken met het waterdicht maken van de muren. Het station van Schalkwijk was half bepleisterd. De perronzijde toont stenen, de wegzijde (de regenzijde) toont een witte muur. Dit is op de foto’s die Bert plaatst op Facebook Oud Schalkwijk goed te zien.

Abonneer je nu

Voer je e-mailadres in en bij elk nieuw bericht op oudhouten.nl ontvang je een e-mail.

Geef een reactie