De beeldenbrekers van 1566

      Geen reacties op De beeldenbrekers van 1566


Dinsdag 10 oktober hield de historicus Sander Wassing een lezing over de beeldenstorm die in 1566 door de lage landen trok en de gevolgen daarvan. De lezing was georganiseerd door de Historische Kring tussen Rijn en Lek.

Tijdens de lezing werd ingezoomd op onze regio. Het was al lange tijd onrustig in de lage landen en in 1566 kwam de ommekeer. Zo ontstonden in mei 1566 er hagenpreken in Culemborg. De preken duurden 3 tot 4 uur. Predikers werden bewaakt en er werden boeken verkocht. Sprekers waren voormalige monniken of priesters.

De hagenpreken van Culemborg trok mensen aan uit Utrecht. Die liepen dan door Houten en Schalkwijk naar de preek. Twee eeuwen terug is dit al geromantiseerd beschreven door Hendrik Jan van Lummel, hoofdonderwijzer aan de openbare school in Houten.

Poorten van Utrecht

Al vrij snel werden ook aan de poorten van Utrecht hagenpreken gehouden. Zo ook bij de Tolsteegpoort, die de uitvalsbasis naar het zuiden was. De schout van Utrecht trad niet op. Die moest namelijk op het tijdstip van de preek zijn moeder bezoeken. De predikers hadden overigens zo’n 50 bodyguards.

Toen de beeldenstorm losbarstte werden Utrecht, Vianen en Culemborg getroffen. Wijk bij Duurstede ontkwam eraan, doordat de schout hier wel eerder had opgetreden tegen predikers. Eigenlijk bleef het hele Kromme Rijngebied in de luwte van de beeldenstorm van 1566.

De enige kerk die te maken had met de beeldenstorm, was de kerk van Honswijk. Deze werd door Willem van Zuylen van Nyevelt, drossaard (soort schout) van de graaf van Culemborg vernield. Ook de kerken van Zijderveld en Everdingen werden toen vernield. In Utrecht was Jan van Renesse (Heer van Wulven) actief betrokken bij het breken van beelden.

Beeldenbrekers

De mensen die de beelden vernielden waren eigenlijk beeldenbrekers. Soms vrijwillig, soms betaald. Ze maakten vooral de neus van het beeld stuk, zodat ze konden laten zien dat het beeld niet ging bloeden en gewoon van hout of steen was.

Nadat de beeldenstorm was gaan liggen, werden in 1567 Hagestein en ’t Waal geplunderd door enkele rondtrekkende ex-beeldenbrekers.

Privilege voor de adel

In de zomer van 1567 kwamen de Spanjaarden de muitende Nederlanders tot de orde brengen. 1100 mensen zijn daarbij geëxecuteerd. De heer van Wulven werd humaan terechtgesteld: met het zwaard werd zijn hoofd verwijderd. Dat was een privilege voor de adel. Anderen beleefden een pijnlijker dood.

Mis geen interessante lezing en word voor € 25,- per jaar lid van de Historische Kring Tussen Rijn en Lek. Je krijgt dan ook het tijdschrift ‘Het Kromme Rijngebied’. Lid worden.

Abonneer je nu

Voer je e-mailadres in en bij elk nieuw bericht op oudhouten.nl ontvang je een e-mail.

Geef een reactie