De roetkapaffaire

      Reacties uitgeschakeld voor De roetkapaffaire
roetkapaffaire in de Telegraaf

Op 12 april 1965 opent de Telegraaf met bovenstaand bericht. Een Utrechtse student is dat weekend omgekomen tijdens de ontgroening. De Telegraaf is niet de enige met dit bericht. Vrijwel alle kranten schrijven erover. De roetkapaffaire zou nog drie jaar in het nieuws terugkomen.

De roetkapaffaire speelde zich af in Houten. Het ging om ontgroening bij de studentenclub Tres Faciunt Collegium (Tres), dat onderdeel was het Utrechtsch Studenten Corps. Tres was een geheim genootschap. Om lid te worden van Tres moest je behoren tot de rijkere adellijke families. Elk jaar werden er drie nieuwe leden toegevoegd die op middeleeuwse manier werden ontgroend. Dat deed Tres al sinds haar oprichting in 1853.

Middeleeuwse ontgroening

De ontgroening hield in dat nieuwe studenten urenlang werden vastgehouden in een boerderij die werd verpacht door een van de adellijke families, terwijl de andere collegeleden uitgebreid zaten te eten in restaurant De Engel. De studenten werden met de handen op de rug gebonden en kregen ze een roetkap over het hoofd.

Liggend op de bodem van een koets of kar werd er dan roet in de kap geblazen. De studenten zouden dan met een zwart gezicht aankomen op de volgende boerderij. Daar werden ze geschopt en geslagen en kregen ze een touw om hun nek, waarna ze in een beerput werden gegooid. Hier werden ze dan enkele uren bezig gehouden.

De ruimte waar de roetkapaffaire begon
Ruimte bij de Steenen Poort waar een van de studenten was opgesloten. (Utrechts Archief)

De Steenen Poort

Op zaterdagavond 10 april 1965 worden drie jongens afzonderlijk opgesloten in boerderij De Steenen Poort in Houten. Het gaat om David Rutgers van Rozenburg, André van Heemstra en Dirk Jan de Brauw.

Halverwege de avond worden de drie jongens voorzien van een roetkap en in een koets gelegd. Maar dit keer is de roetkap niet met steenkoolroet bewerkt, maar per ongeluk met petroleumroet. Daarnaast wordt er hete roet toegevoerd, zodat het gezicht zeker zwart zou worden.

Onderweg naar Amelisweerd komt het luidruchtige gezelschap er op de Mereveldseweg achter dat David Rutgers van Rozenburg wel erg stil is. Terwijl André van Heemstra aan het vechten is tegen de blaren en brandwonden in mond en keel, blijkt de astmatische Rutgers van Rozenburg te zijn overleden.

politieonderzoek bij de steenen poort tijdens de roetkap affaire
Boerderij De Steenen Poort tijdens het politie-onderzoek (Utrechts Archief)

Klassenjustitie

In de jaren erna worden van de twaalf aanwezigen er vijf veroordeeld wegens mishandeling met de dood tot gevolg. Ze krijgen een boete van maximaal 2000 gulden. Een laag bedrag voor een lid van een steenrijke familie. Andere bronnen meldden dat er ook sprake was van een week celstraf. De verdachten gaan in cassatie bij de Hoge Raad.

Verdachten tijdens de roetkap affaire

In Nederland worden deze straffen gezien als klassenjustitie. Vooral omdat in Amsterdam provo’s hogere straffen krijgen, voor minder ernstige feiten.

Documentaire Roetkapaffaire

In 1998 heeft de NPS een documentaire gemaakt over de Roetkapaffaire. De betrokken verdachten waren in drie gevallen ambassadeur van Nederland, een was bankdirecteur en een was beleidsmedewerker bij Justitie. In Trouw is te lezen hoe de onderzoekjournalisten 33 jaar later nog werden tegengewerkt door de elite van Tres.

De lange arm van de roetkapaffaire

Meindert Fennema deed kort na de Roetkapaffaire mee aan de groentijd van het Utrechts Studenten Corps. In het boek ‘Goed fout: herinnering van een meeloper’ wordt deels ook de Roetkapaffaire besproken.
Bekijk bij bol.com

Meer artikelen over Houten in de periode 1940-heden