Romeinse stenen bouw in Houten

Romeinse stenen bouw

De bekendste Romeinse vondst in Houten is de opgraving van de fundering van een stenen gebouw op de Burgemeester Wallerweg op 22 januari 1957. De vondst had grote aandacht van burgemeester Haefkens die al vrij snel een publicatie erover schreef.

De burgemeester was erg geïnteresseerd in geschiedenis en liet bij de aanleg van de riolering letten op sporen uit het verleden. Dit gebeurde vooral door de burgemeester zelf en zijn ambtenaar Leen de Keijzer, die amateurarcheoloog was. De burgemeester vermoedde op deze locatie iets bijzonders te vinden, omdat zes jaar eerder bij de aanleg van een telefoonlijn tufsteen was aangetroffen in de grond.

> De opgraving van de Romeinse villa aan de Burgemeester Wallerweg

Op deze locatie naast de kerk in het Oude Dorp heeft een houten boerderij van 26 meter gestaan (50-75 na Chr.), een tweede houten boerderij (110-120 na Chr.) en een natuurstenen gebouw (150-175 na Chr.). Deze laatste kan worden beschouwd als een hoofdgebouw van een Romeinse nederzetting. Dit gebouw had vensterglas, muurschilderingen en een verwarmingssysteem met pijpen. Het moet van een belangrijk man zijn geweest. In de derde eeuw is het gebouw verdwenen.

Meer stenen gebouwen

Archeologen hebben verder fundamenten gevonden van Romeinse stenen bouw op de Tuurdijk en stenen restanten met beschilderingen op de Molenzoom nabij het fietsviaduct. Van deze twee locaties is zeker dat er door de Romeinen is gebouwd met steen.

De locatie op de Molenzoom lijkt zelfs de belangrijkste locatie in Houten te zijn geweest. Hier zijn zes bewoningsfases tussen 20 en 200 na Chr. te dateren, waarbij tussen 140 en 170 na Christus op de locatie Molenzoom zelfs een luxer gebouw heeft gestaan. Mogelijk een herberg of een militair steunpunt (loods). Op de Molenzoom is ruim 300 kilo baksteen en tufsteen opgegraven (bron).

Op de Oudwulfseweg (voetbalveld SV Houten), langs de Tiendweg (kruising Wickenburghseweg) en bij Pothuizerweg (Schalkwijk) wordt Romeinse stenen bouw vermoed (bron).  Op verschillende andere locaties in Houten is bij opgravingen steen aangetroffen uit de Romeinse tijd. Dit is nog geen bewijs voor een stenen gebouw. Daarvoor moet duidelijk sprake zijn van een fundament, waarbij ook mortel moet zijn aangetroffen.

Verdwijnen stenen gebouwen

In de tweede helft van de derde eeuw dringen Germanen regelmatig de regio binnen. Daarbij is plundering niet ongebruikelijk. De Romeinse stenen gebouwen moeten het ontgelden. Elders in Nederland zijn uit deze periode bij dit soort gebouwen brandsporen gevonden. Het ligt voor de hand dat ook de stenen gebouwen aan het eind van de derde eeuw zijn geplunderd en vernield.

20
Houten gebouw Molenzoom
50-75
Houten gebouw Oude Dorp
110-120
Houten gebouw Oude Dorp
140
Stenen gebouw Molenzoom
150-175
Stenen gebouw Oude Dorp
200
Verlaten Molenzoom
±220
Stenen gebouw Tuurdijk
258
Vernieling gebouwen