Gemeente Schonauwen

Gemeente Schonauwen
Grondgebied van de gemeente Schonauwen tot november 1828

De gemeente Schonauwen was een gemeente in de huidige gemeente Houten tussen 1818 en 1858. De gemeente betrof de voortzetting van het gerecht Schonauwen met daarin de polders Vuijlcop, de Knoest en de restontginning De Geer.

Schonauwen was een boerengemeenschap van rond de 233 inwoners en 41 huizen (bron). De meeste inwoners waren betrokken bij het boerenleven. De bewoners waren voor kerk en de school aangewezen op Schalkwijk en Houten. 80 tot 90 procent van de bevolking was katholiek.

In november 1828 vindt er een grondruil plaats met de gemeente Schalkwijk. Het geerblok bij de grens met Vreeswijk wordt aan het Schalkwijkse Rietveld toegevoegd en het land van boerderij De Poel aan de gemeente Schonauwen.

Gemeente Schonauwen
De gemeente Schonauwen vanaf november 1828
Het bestuur

Notaris J.G. Buddingh vervulde de taak van schout/burgemeester, waaronder het bijhouden van de burgerlijke stand. In 1841 werd hij opgevolgd door W. J. de Voogt en in 1850 door de Houtense burgemeester S. van Raven.

Ondanks het afschaffen van de ambachtsheer door de Fransen, had de ambachtsheer een ceremoniële functie. Zo werd hij in de eerste helft van de 19e eeuw nog wel eens geraadpleegd bij de benoeming van een nieuwe burgemeester. Naast de kasteeltoren van Schonauwen was het schoutenhuis te vinden. Het schoutenhuis en de kasteeltoren vormden het hart van de gemeente.

Wegen in de gemeente Schonauwen

De wegenstructuur volgde de gemeentegrens. Alleen De Trip kronkelde door de polder. Deze weg werd in 1840 verhard (omgebouwd tot een macadamweg). De huidige Houtensewetering heette in die tijd Schonauwsedijk. Midden in de polder stroomde de Hoon, die een belangrijke rol vervulde voor de afwatering. De afwatering werd ook verzorgd door poldermolens; de rode molen en de knoestermolen. Tot 1829 stond ook de Geermolen in de gemeente Schonauwen.

Het grondgebied van de voormalige gemeente Schonauwen is in de 19e eeuw doorsneden door de spoorlijn Utrecht-’s Hertogenbosch en in de 20e eeuw doorsneden door het Amsterdam Rijnkanaal. In de 21e eeuw is op het voormalige grondgebied een groot deel van Houten-Zuid gebouwd.