De vier Lunetten

De vier Lunetten

De vier Lunetten op de Houtense Vlakte zijn tussen 1822 en 1828 aangelegd. Ze verdedigden de stad Utrecht voor een aanval uit het oosten. Thans zijn ze te vinden tussen het Stadion Galgenwaard en de Brennerbaan in Utrecht.

Het verdedigingswerk was het eerste bouwwerk van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het waren de opvolgers van de aarden wallen die sinds 1787 iets westelijker lagen. Ze verschenen samen met Fort aan de Klop, Fort de Gagel, Fort Blauwkapel, Fort de Bilt en Fort Vossegat en vormden een halve verdedigingsring om Utrecht. De vier lunetten hadden tot taak een aanval via de Houtense vlakte te weerstaan. Dit gebied zou bij inundatie niet onder water lopen.

Anderhalve lunet lag op het grondgebied van de gemeente Oud-Wulven (later Houten), de rest op het grondgebied van Utrecht. Een klein stukje van Lunet 4 dat op het grondgebied van Jutphaas lag, werd aan de gemeente Utrecht gevoegd.

De vier Lunetten samen hadden in het jaar 1885 een bezetting van 285 man. Maar in een bemanningslijst wordt voor de “Houtense Lunetten” zelfs 611 personen benoemd. Deze aantallen zouden alleen worden gehaald wanneer de Lunetten optimaal bezet waren in hoogtij.

Alle vier de verdedigingswerken worden omringd door een gracht en hebben elk een oppervlakte van ongeveer 1 hectare. De lunetten waren versterkt met volledig rondgaande muren, voorzien van schietgaten voor geschut en handvuurwapens. Daarbij waren er 36 stuks geschut aanwezig.

Lunet 1

De noordelijkste lunet is Lunet 1. Deze ligt direct tegen de Kromme Rijn aan. Het lunet is gebouwd in de gemeente Oud-Wulven (later Houten). Pas vanaf 1953 viel dit lunet na de annexatie van Maarschalkerweerd onder Utrecht. Lunet 1 is als laatste gebouwd in de periode 1825 – 1828.

Lunet 1 bestaat uit twee flankkazematten op de hoeken (gebouw A en B), een daartussen gelegen voormalige atoomschuilbunker, groepsschuilplaatsen (1939) en een mitrailleurkazemat (1936).

De brug die toegang geeft tot het Lunet maakte vroeger deel uit van een ‘plofsluis’. Door de sluis op te blazen vormde deze een dam, zodat het omliggende gebied onder water zou blijven.

Tijdens de koude oorlog in de twintigste eeuw werd op Lunet 1 een atoombunker gebouwd. De bunker was de basis van de commandant van de Utrechtse afdeling van de Bescherming Bevolking. In 1997 droeg het Rijk Lunet 1 over aan de gemeente Utrecht. Tegenwoordig zijn er De stichting Vredeseducatie en een buitenschoolse opvang gevestigd.

Lunet 2

Lunet 2 is in 1922 en 1823 als eerste gebouwd en bestaat uit een aarden omwalling met 2 meter dikke muren. Ook zijn twee flankkazematten op de hoeken gemaakt (gebouw C en D) en twee groepsschuilplaatsen (1939), die niet zijn afgebouwd. De officier die het bevel had over de vier lunetten was gevestigd in Lunet 2. De gemeentegrens van Houten en Utrecht liep dwars door Lunet 2. Tegenwoordig is er een monumentenwacht gevestigd.

Lunet 3

Lunet 3 werd als tweede gebouwd in 1823 en 1824. Het bestaat uit een fortwachterswoning en op de hoeken zijn twee flankkazematten aangebracht (gebouw E en F) . In 1936 werd er op Lunet 3 een mitrailleurkazemat van gewapend beton gebouwd en in 1939 kwamen er groepsschuilplaatsen, die niet zijn afgebouwd. Tegenwoordig zit de scouting en een buitenschoolse opvang op deze lunet.

Lunet 4

Lunet 4 is als derde gebouwd (1824-1826) en stond in de gemeente Utrecht. Een klein deel van het lunet ligt in de Jutphase ontginning, maar na een grenscorrectie is dit ook Utrecht. Op de hoeken zijn twee flankkazematten (gebouw G en H) aangebracht. In 1936 werd er op Lunet 4 een mitrailleurkazemat van gewapend beton gebouwd. Tegenwoordig zit er een zorgboerderij.