Statie Schalkwijk

Statie Schalkwijk

In het jaar 1609 verschijnt er in Schalkwijk een dominee en nemen de katholieken de wijk naar een schuurkerk. Ook kerkten de meeste katholieke inwoners uit Houten, Tull en ’t Waal, Honswijk en ’t Goy in Schalkwijk. Alleen de inwoners uit Wulven, Waijen en Heemstede kerkten in Jutphaas.

Kerken in de kasteeltoren

Op 20 december 1633 koopt Adriaen Ram kasteel Schalkwijk. Hij was katholiek en de zuidtoren van het kasteel werd ingericht als schuilkerk. Ook woonde er hier een rondtrekkende priester. In 1647 koopt hij de ambachtsheerlijkheid Schalkwijk.

De kerkelijke activiteiten in het kasteel blijven niet onopgemerkt. Johan Strick van Linschoten, maarschalk van het Sticht, grijpt op 1 juni 1651 in en verovert het kasteel. Adriaan Ram en zijn gezin worden voor tien jaar uit de Staten van Utrecht verbannen en vestigden zich in Vianen. Later blijkt Ram via Frankrijk naar Brazilië te zijn gegaan, waar hij voor 1654 komt te overlijden* Bron.
Lees hier het verhaal van de aanval op het kasteel in 1651

Eigen schuilkerk

In 1664 komt er een vaste pastoor. Vanaf dat moment is sprake van een officiële statie (zendingspost). De statie omvat dan het grondgebied van de middeleeuwse parochies Schalkwijk, ’t Goy, Houten, ’t Waal en Honswijk.

In 1696 koopt het kerkbestuur van Schalkwijk een huis waarin werd gekerkt. Het voorhuis van de woning werd ingericht tot pastorie terwijl het achterhuis werd verbouwd tot kerk. Waarschijnlijk hebben daarna nog vele verbouwingen plaats gehad. Er zou zelfs een toren met spits voor gestaan hebben.

Nieuwe schuilkerk

In 1760 kregen de katholieken officieel toestemming om een nieuwe schuilkerk te bouwen. De nieuwe schuilkerk was nodig na de overstroming in 1747, die de vorige had vernield.

Deze verscheen op de plek waar nu aan de Jhr. Ramweg de pastorie staat (anno 2014 staat deze locatie ter discussie). Overigens was een schuilkerk toen niet meer geheim. Katholieken mochten gewoon naar de kerk, mits van buitenaf niet zichtbaar was dat het een kerk was.

Op 24 september 1797 levert de Statie Schalkwijk het westelijk gebied (Tull en ’t Waal) in, aan de nieuwe statie Vreeswijk. Op 1 november 1798 werd een deel van de statie ingeleverd ten gunste van de nieuwe statie Houten.

Maria van Wulven

Rond 1683 komt Maria van Wulven in handen van de Schalkwijkse pastor. Deze Maria van Schalkwijk duikt daarna onder bij particulieren, om later weer terug te komen bij de kerk.

*Heimink-Liesert meldt dat Ram in 1663 stierf en in de Mariakerk in Utrecht is begraven.