Maria van Schalkwijk (Houten/van Wulven)

Maria van Schalkwijk (Houten/van Wulven)

In de late middeleeuwen bevond zich in de kapel van kasteel Wulven een Mariabeeldje. Pelgrims uit de wijde omtrek kwamen naar O.L. Vrouw van Houten, omdat aan het beeldje wonderlijke krachten werden toegeschreven. Na de reformatie verdwijnt het beeldje uit zicht.

In de 19e eeuw dook een 14e eeuws Mariabeeldje op in Schalkwijk. Of deze ‘Maria van Schalkwijk’, dezelfde is als de ‘Maria van Houten’ is niet bewezen. Maar het heeft er wel alle schijn van.

Maria van Wulven

Wanneer de Mariaverering op kasteel Wulven precies begon is onduidelijk. Wel kwamen rond het jaar 1450 pelgrims naar de kapel in Wulven. Ze hoopten daarbij op genezing. Op 28 juni 1580 werd in Het Sticht een verbod ingesteld op de uitoefening van de katholieke godsdienst. De Mariaverering stond vanaf dat moment ook onder druk. Het Mariabeeldje werd overgebracht naar de pastoors van Tolsteeg in Utrecht. Bronnen spreken in 1680 over een ‘O.L. Vrouw van Houten te Utrecht’.

In 1694 ontstaat een conflict rond het beeldje. De priesters van de aangrenzende staties Schalkwijk en Jutphaas hadden ruzie over de onderlinge grens en over het eigendom van het Mariabeeldje. De Schalkwijkse priester stelde dat het beeldje aan hem was overgedragen (ergens rond 1683) en weigerde het uit handen te geven.

Maria van Schalkwijk

Daarna is het beeldje een tijdje zoek, maar rond 1880 krijgt de toenmalige pastoor van Schalkwijk het beeldje terug uit particulier bezit. De pastor brengt het beeld vanaf 1883 onder in de kapel van een Schalkwijks klooster. In 1954 komt het beeld terug bij de parochie en vanaf 1961 staat het in een kapel in de kerk. De katholieke kerk in Houten spreekt nu over O.L.Vrouw van Schalkwijk (van Houten/van Wulven) en geeft daarmee aan dat het hetzelfde beeldje is.

Gevonden op het land

In Schalkwijk bestaat een andere verklaring voor de komst van het beeldje naar Schalkwijk. Volgens een mondeling overgedragen legende zou een boer in de 16e eeuw op het land plots een kind hebben horen huilen. Toen hij ging kijken, trof hij in een waterput een Mariabeeldje aan. De pastor zag hierin een mirakel en plaatste het in de (schuil)kerk. Vanwege de reformatie was het beeldje langere tijd in particulier bezit.

Sinds het jaar 1479 bestaat er in Houten een Onze Lieve Vrouwe Broederschap. Deze organisatie was opgericht door rijke inwoners van Houten en Schonauwen en richtte zich op de armenzorg. Het is niet bekend in hoeverre deze oprichting te maken heeft met de Mariaverering.