Recente tijd

Voor 1800 kent het huidige gebied van Houten ongeveer 15 gerechten. Het waren de Fransen die besloten dat dit er minder moesten worden. In 1812 begon de samenvoeging. Het zou nog tot 1962 duren voordat Schalkwijk en Tull en 't Waal aan de gemeente Houten werden toegevoegd. Wel was sinds 1943 de Houtense burgemeester ook al burgemeester van Schalkwijk en Tull en 't Waal.

In 1813 wordt kasteel Schonauwen gesloopt en alleen de toren blijft staan. In die tijd worden veel kastelen afgebroken. Het onderhoud was te duur en de materialen waren welkom voor elders. Bovendien heerste er veel armoede.

Vanaf 1846 verandert het landschap door de aanleg van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Vooral Fort Honswijk moet in die jaren een indrukwekkend bouwwerk zijn geweest. Rondom het fort wordt de Stelling van Honswijk aangelegd. Het restant van het dorpje Honswijk verdwijnt. Halverwege de 19e eeuw worden de wegen verbeterd. In 1868 wordt een spoorlijn aangelegd en er verschijnen stations. Tegelijkertijd komen er verharde wegen.

Op 1 januari 1858 worden de gemeenten Houten, Oud Wulven en Schonauwen samengevoegd tot een nieuwe gemeente Houten. Aan het eind van de 19e eeuw worden de katholieke kerken in Houten, Schalkwijk en 't Goy gebouwd. Het is dezelfde periode dat de boeren in Houten en 't Goy de omschakeling naar fruitteelt maken.

De Tweede Wereldoorlog
Ook in Houten ging de Tweede Wereldoorlog niet ongemerkt voorbij. Tot twee keer toe werden Schalkwijk en delen van Tull en 't Waal en Houten onder water gezet. In 1944 vestigde een Duitse generaal met zijn staf zich tijdelijk aan de Herenweg. De geallieerden bombardeerden Houten op 28 november 1944 en er vielen daarbij zestien doden. Ook werd de spoorlijn meermalen gebombardeerd.

Na de Tweede Wereldoorlog verandert Houten snel. Het Amsterdam-Rijnkanaal wordt gegraven en de snelweg Almere-Breda wordt aangelegd. Aan de rand van Houten in het uiterste noorden wordt de snelweg Arnhem-Den Haag aangelegd. Op 8 oktober 1953 wordt het meest noordelijke gedeelte van de gemeente (Maarschalkerweerd) bij Utrecht gevoegd.

Op 1 januari 1962 worden Tull en 't Waal en Schalkwijk gevoegd en heeft Houten 6102 inwoners. Daarna groeit de bevolking verder. Eerst gestaag, daarna met twee groeitaken tot bijna 50.000 inwoners.

Het agrarisch karakter verdwijnt en veel forenzen vestigden zich in Houten. Ten noorden van Houten wordt het bos Nieuw-Wulven aangelegd. De discussie is nu: is het een dorp of een stad?
Spoorwegen
In 1868 komt er een spoorlijn met twee stations. De spoorlijn blijkt een dynamisch gebeuren. Stations komen en gaan. Anno 2010 is dit nog niet tot rust gekomen.

De spoorlijn
Station Schalkwijk
Station Houten (oud)
Station Houten (nieuw)
Station Houten-Castellum
De bouwtaken
Vanaf de jaren zestig ging Houten groeien. Eerst kleinschalig, daarna met twee bouwtaken. Ook de bouw van Houten-Zuid is op Oud Houten alweer geschiedenis.

Eerste bouwtaak
Tweede bouwtaak

1800 / heden