Recente tijd

Voor 1800 kent het huidige gebied van Houten ongeveer 15 gerechten. Het waren de Fransen die in 1801 besloten dat dit er minder moesten worden. In 1811 begon de samenvoeging. Het zou nog tot 1962 duren voordat Schalkwijk en Tull en 't Waal aan de gemeente Houten werden toegevoegd. Wel was sinds 1943 de Houtense burgemeester ook al burgemeester van Schalkwijk en Tull en 't Waal.

In 1813 wordt kasteel Schonauwen gesloopt en alleen de toren blijft staan. In die tijd worden veel kastelen afgebroken. Het onderhoud was te duur en de materialen waren welkom voor elders.

Vanaf 1846 verandert het landschap door de aanleg van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Vooral Fort Honswijk moet in die jaren een indrukwekkend bouwwerk zijn geweest. Rondom het fort wordt de Stelling van Honswijk aangelegd. Het restant van het dorpje Honswijk verdwijnt. Aan het eind van de 19e eeuw worden de katholieke kerken in Houten, Schalkwijk en
't Goy gebouwd.

Halverwege de 19e eeuw worden de wegen verbeterd. In 1868 wordt een spoorlijn aangelegd en er verschijnen stations.

De Tweede Wereldoorlog
Ook in Houten ging de Tweede Wereldoorlog niet ongemerkt voorbij. Tot twee keer toe werden Schalkwijk en delen van Tull en 't Waal en Houten onder water gezet. In 1944 vestigde een Duitse generaal met zijn staf zich tijdelijk aan de Herenweg. De geallieerden bombardeerden Houten op 28 november 1944 en er vielen daarbij zestien doden. Ook werd de spoorlijn meermalen gebombardeerd.

Na de Tweede Wereldoorlog verandert Houten snel. Het Amsterdam-Rijnkanaal wordt gegraven en de snelweg Almere-Breda wordt aangelegd. Aan de rand van Houten in het uiterste noorden wordt de snelweg Arnhem-Den Haag aangelegd. Op 8 oktober 1953 wordt het meest noordelijke gedeelte van de gemeente (Maarschalkerweerd) bij Utrecht gevoegd.

Ook de bevolking groeide. Eerst gestaag zoals in de jaren zestig, daarna met twee groeitaken tot bijna 50.000 inwoners.

Het agrarisch karakter verdween en veel forenzen vestigden zich in Houten. Ten noorden van Houten wordt het bos Nieuw-Wulven aangelegd. De discussie is nu: is het een dorp of een stad?
Spoorwegen
In 1868 komt er een spoorlijn met twee stations. De spoorlijn blijkt een dynamisch gebeuren. Stations komen en gaan. Anno 2010 is dit nog niet tot rust gekomen.

De spoorlijn
Station Schalkwijk
Station Houten (oud)
Station Houten (nieuw)
Station Houten-Castellum
Tweede wereldoorlog

Bombardementen en inundatie troffen de regio. Lees meer over:

De eerste dagen
De oorlog in Houten
De oorlog in 't Goy
De oorlog in Schalkwijk
De oorlog in Tull en 't Waal
Bombardement van Houten
Bombardement van de spoorlijn
Inundatie van Schalkwijk

De bouwtaken
Vanaf de jaren zestig ging Houten groeien. Eerst kleinschalig, daarna met twee bouwtaken. Ook de bouw van Houten-Zuid is op Oud Houten alweer geschiedenis.

Eerste bouwtaak
Tweede bouwtaak

1800 / 2010

Tijdlijn

1811 Gemeente Houten ontstaat
1815 Start aanleg Waterlinie
1830 Sloop kasteel Wulven
1832 Kerk Goyse dorp gesloopt
1844 Sloop kerk Honswijk
1861 Tolheffing op verharde wegen
1868 Opening spoorlijn + stations
1871 Bouw RK kerk 't Goy
1871 't Goy ontstaat bij de kerk
1871 Treinramp Schalkwijk
1878 Bouw RK kerk Schalkwijk
1884 Bouw RK kerk Houten
1909 Sloop Loerikermolen
1917 Ontsporing koninklijke trein
1934 Sluiting station Houten
1935 Sluiting station Schalkwijk
1940 Bezetting door Duitsers
1944 Bombardement Houten
1945 Bevrijding WOII
1952 AR-kanaal geopend
1962 Schalkwijk bij Houten
1962 Tull en 't Waal bij Houten
1978 Eerste bouwtaak Houten
1982 Nieuw station geopend
1987 Brand kasteel Heemstede
1997 Tweede bouwtaak Houten