De ijzertijd

Vanaf ongeveer het jaar 600 voor Christus verzwakt de Rijn die door Houten stroomt en vindt ze een nieuwe noordelijke route. Vanaf het jaar 500 voor Christus lijken bewoners zich langduriger te vestigen op de hogere locaties. Er ontstaan nederzettingen langs de restgeulen.

Boerderijen
 In de Midden-IJzertijd stonden de boerderijen vaak alleen of plaatselijk in lintbebouwing langs watervoerende restgeulen. Denk daar langgerekte bebouwing in Loerik, Castellum-Oost/Hofstad en rond het Oude Dorp/De Poorten.

De boerderijen waren gebouwd van materialen uit de omgeving, zoals riet, stro en hout. Meestal gingen deze boerderijen enkele tientallen jaren mee. Dat is niet lang, maar voor die tijd was het vaak een heel mensenleven. De mensen leefden van veeteelt en akkerbouw.

Archeologen vinden scherven, dierlijk bot, stukken verbrand leem, soms een ijzeren spijker, bronzen kledingspelden en Marne-aardewerk (450 voor Christus). Op de landerijen werd gerst, haver en tarwe verbouwd. Verder zijn sporen van huttentut, raapzaad en lijnzaad ontdekt. Ook zijn sporen ontdekt van hond en kat.

In Castellum-Oost is een ring met een kraal van barnsteen gevonden. Dat betekent dat de bewoners niet geïsoleerd leefden. In Castellum-Oost zijn restanten van een oude brug gevonden en is in de zomer van 2011 een complete kano uit de midden ijzertijd geborgen. Ten zuidoosten van Castellum (Hofstad 3) wordt een nederzetting uit de ijzertijd van supraregionaal niveau vermoed.

Bevolkingstoename
Het vroegere Houten uit de derde eeuw voor Christus bestond uit bos met Elzen op de lagere delen en Eiken, Hazelaar en Beuken op de hogere delen.

Rond -200 voor Christus (+/- 37 jaar) verdwijnen er in korte tijd bomen in Loerik. Archeologen zien meer menselijke activiteit (bron). Het lijkt erop dat de Eburonen zich in Houten hebben gevestigd. Ook wordt vanaf deze periode zogenaamd La Tène glas gevonden, maar ook kledingspelden en Keltische munten. Schalkwijk was in die tijd verlaten. Sporen uit de Late IJzertijd zien we vooral in 't Goy en Houten-Zuidoost.

Vermoedelijk tussen -38 en -30 voor Christus dringen vanuit het oosten de Bataven op langs de rivieren. Ze waren enkele jaren eerder door de Romeinen aangemoedigd de dunbevolkte gebieden in Nederland te bevolken. De Eburonen en Bataven smelten samen en enkele tientallen jaren later komen de Romeinen definitief binnen.

Bewoners
Tijdens de ijzertijd wonen er eenvoudige boeren in Houten. Aan het eind van de ijzertijd vestigen de Eburonen zich in de regio. Niet veel later komen de Bataven gevolgd door de Romeinen.
Lees verder
Romeins
Rond het jaar -51 valt de regio onder het Romeins gebied. Op papier dan. De Romeinen zelf komen rond -15 voor Christus aan. Mogelijk dat jaren eerder er al verkenners waren geweest.

Eerste contact met de Romeinen
Rivieren
Rond 610 voor Christus krijgt de Rijn een andere loop. De Houtense en Jutphase stroomrug is gevormd. Alleen een restgeul voert rivierwater aan. Het landschap is nog niet af. Rond 200 voor Christus wordt de Lek gevormd.

-800 / -12