Stroomruggen in Houten

Het Houtens landschap bestaat uit stroomruggen en kommen. Tussen de relatief hoge stroomruggen en lage kommen zit een hoogteverschil van zo’n 4,5 meter. Het laagste punt is +0,3 meter NAP bij de Knoest in polder Vuijlcop en het hoogste punt is plaatselijk +4,9 meter NAP in de buurt van het tankstation in 't Goy. De eerste stroomrug ontstond 4850 jaar geleden en de laatste was in de Romeinse tijd gereed.

De stroomruggen zijn ontstaan op plaatsen waar rivieren stroomden, welke regelmatig buiten de oevers traden. In de loop van de tijd nam de rivier een andere route en bleef een hoger gedeelte in het landschap over. De stroomruggen zijn geclusterd in riviersystemen. Houten kent er maar liefst vijf:

Houten kent twee belangrijke stroomruggen en een aantal kleinere. Op deze stroomruggen zijn de oudste sporen van bewoning gevonden.

De Houtense stroomrug
Dit is de grootste stroomrug van de Kromme Rijnstreek. Deze stroomrug ontstond 1845 voor Christus en was rond het jaar 610 voor Christus af. Gezien de hoogte van de stroomrug (+2,5 meter) heeft de Rijn hier zeker haar hoofdstroom gehad.

De Houtense stroomrug ontstaat ten oosten van Wijk bij Duurstede en loopt via ’t Goy naar Houten. Plaatselijk is deze anderhalve kilometer breed en terug te vinden in de ondergrond op gemiddeld 71 centimeter diepte. De wijken Hofstad, Overdam en Loerik liggen op de Houtense stroomrug. Daarna buigt de stroomrug naar het noorden en via De Kruisboog, delen van Wernaar en Rijsbrug verlaat de stroomrug de gemeente Houten. De Rietsloot en de Oosterlaak lijken het centrum van de stroomrug te zijn. Op deze stroomrug zijn de middeleeuwse dorpjes Westrum, Loerik en Oostrum (Goysedorp) ontstaan.

De Jutphase stroomrug
De Jutphase stroomrug ontstond ook 1845 voor Chr. als een zijtak van de Rijn die over de Houtense stroomrug liep. De grens tussen de Jutphase en Houtense stroomrug loopt parallel aan Het Spoor richting de afslag Het Gilde.

De Jutphase stroomrug vertoont een meanderend beeld. De wijken De Meent, De Schaft, Weteringhoek, Oude Dorp, Tiellandt en Den Oord liggen op deze stroomrug. Verder delen van de Weerwolf, Oud Wulven en de Doornkade. Op deze stroomrug is Haltna ontstaan.

Andere stroomruggen
Tull en 't Waal en Schalkwijk liggen op de Vuylkoop stroomrug die tussen -3400 en -1845 voor Christus werd gevormd. Ze ontstonden uit doorbraken van de Rijn. Twee kleine stroomruggen zijn te vinden in Blokhoven en bij de Zuwedijk (Stroomrug Zouwe). In het noorden van Houten is de Oudwulverbroekstroomrug ontstaan. De Wiersch vlakbij Het Klooster is niet meer zichtbaar in het terrein.

-4850 / 35

Tijdlijn

jaar stroomrug
-4850
 Vorming De Wiersch sr
-3850
 De Wiersch sr gereed
-3710
 Vorming Werkhovense sr
-3400
 Vorming Vuylkoop sr
-2950
 Vorming Hoonse sr
-2650
 Vorming Blokhoven sr
-1995
 Vorming Honswijk sr
-1850
 Blokhoven sr gereed
-1845
 Vorming Houtense sr
-1845
 Vorming Jutphase sr
-1845
 Vuylkoop sr gereed
-1780
 Hoonse sr gereed
-1750
 Vorming Zouwe sr
-1480
 Werkhovense sr gereed
-1100
 Honswijk sr gereed
-1050
 Zouwe sr gereed
-980
 Vorming Oudwulverbroek
-610
 Jutphase sr gereed
-610
 Houtense sr gereed
-200
 Vorming De Lek
35
 Oudwulverbroek sr gereed