Ontstaan van de gemeente Houten

De eerste keer dat de gemeente Houten werd opgericht was op 3 april 1798 door samenvoeging van de gerechten Houten en 't Goy, Schonauwen, Oud Wulven, Waijen, Wulven en Heemstede. Secretaris (soort burgemeester) van de gemeente was Pieter van Engelen, die voorheen Schout van Houten en 't Goy was. Op 22 september 1802 werd dit weer ongedaan gemaakt.

Op 1 januari 1812 werd de gemeente Houten opnieuw opgericht. Dit keer door samenvoeging van de voormalige gerechten Houten en 't Goy, Oud Wulven, Waijen, Wulven, Heemstede en Schonauwen.

In 1818 werd Schonauwen een zelfstandige gemeente. Oud Wulven, Waijen, Wulven en Heemstede vormden samen met de gerechten Slachtmaat, de Grote en Kleine Koppel en Maarschalkerweerd de gemeente Oud Wulven. Houten telde in dat jaar 750 inwoners en bestond uit de secties Houten, Schoneveld en 't Goy.

Op 1 januari 1858 worden de gemeenten Houten, Oud Wulven en Schonauwen samengevoegd tot een nieuwe gemeente Houten. Hierdoor bereikte het grondgebied weer dezelfde omvang als voor 1812 met als extra toevoeging Slachtmaat, de Grote en Kleine Koppel en Maarschalkerweerd.

Op 8 oktober 1953 wordt het meest noordelijke gedeelte van de gemeente (Maarschalkerweerd) bij Utrecht gevoegd, nadat Houten zich 42 jaar tegen deze gebiedsuitbreiding had verzet. In 1960 woonden er 3416 inwoners in Houten. Op 1 januari 1962 heeft Houten 6102 inwoners als Tull en 't Waal en Schalkwijk worden gevoegd.

Schalkwijk en Tull en 't Waal
In augustus 1811 worden de gerechten Tull en 't Waal, Honswijk en Schalkwijk samengevoegd tot de gemeente Schalkwijk. In 1818 splitsen Tull en 't Waal en Honswijk zich af tot de gemeente Tull en 't Waal. In 1846 en 1853 onderneemt de provincie pogingen om Tull en 't Waal en Schalkwijk weer samen te voegen. Dit mislukt, maar vanaf 1850 is de burgemeester van Schalkwijk en Tull en 't Waal dezelfde burgemeester.

In de jaren erna bleef er onvrede. Tull en 't Waal voelde zich achtergesteld bij Schalkwijk en wilde zichzelf splitsen. Een deel zou naar de gemeente Houten gaan een ander deel naar de gemeente Schalkwijk. Deze plannen gingen niet door.

Na de Tweede Wereldoorlog kwamen er voorstellen om de gemeente samen te voegen met Houten en Schalkwijk (1948) en met Schalkwijk (1950). Uiteindelijk kwam er een eind aan de herindelingsplannen door het hele gebied onder de gemeente Houten te laten vallen. Een logische ontwikkeling, want al sinds 1946 hadden de drie gemeenten dezelfde burgemeester.

Burgemeesters
Gedurende de twee eeuwen dat de gemeente Houten bestaat, vallen er twee burgemeesters op die lang deze functie beoefenden. Allereerst is er burgemeester Samuel van Raven die tussen 1840 en 1877 burgemeester is. Ook is hij een korte periode burgemeester van Schalkwijk, Tull en 't Waal en Schonauwen.

Hij wordt opgevolgd door Jacob Waller die tot 1925 burgemeester is. Maar liefst 48 jaar is hij burgemeester van Houten. Zijn graf is terug te vinden op de begraafplaats aan de Prinses Ireneweg.
Lees meer over de burgemeesters

1798 / 1964

Tijdlijn

1798 Ontstaan gemeente Houten
1802 Opheffing gemeente Houten
1812 Opnieuw ontstaan gem. Houten
1812 Ontstaan gem. Schalkwijk
1818 Ontstaan gem. Schonauwen
1818 Ontstaan gem. Oud Wulven
1818 Ontstaan gem. Tull en 't Waal
1858 Fusie 3 gemeenten tot Houten
1953 Annexatie Maarschalkerweerd
1962 Schalkwijk bij Houten
1962 Tull en 't Waal bij Houten