• start
• steentijd
• bronstijd
• ijzertijd
• romeinse tijd
• vroege middeleeuwen
• late middeleeuwen
• nieuwe tijd
• recente tijd

De RK kerk in Schalkwijk

De RK kerk in Schalkwijk is zonder uitzondering het mooiste kerkgebouw van de gemeente Houten. De rijkdom van de Schalkwijkse boeren in de 19e eeuw speelt hierbij een grote rol. De kerk draagt de bijnaam: ‘Kathedraal van het Sticht’.

In de 18e eeuw was er sprake van een schuilkerk aan de jhr Ramweg. Katholieken uit de wijde omgeving gingen naar de statie Schalkwijk. Na 5 augustus 1796 mocht het katholieke geloof openlijk worden uitgeoefend. In de 1838 werd de schuilkerk vergroot.

Opdracht nieuw kerkgebouw
In 1876 gaf het aartsbisdom de opdracht tot de bouw van een nieuw kerkgebouw. Twee van de vier kerkmeesters waren tegen, maar voor de besluitvorming maakte dit niet uit. Op 21 maart 1878 werd de eerste steen gelegd van de neogotische kruisbasiliek naar ontwerp van Alfred Tepe. Het verhaal gaat dat schippers die langs voeren met bouwmaterialen elke keer enkele stenen afwierpen. De kerktoren is van het Utrechts type. Dat wil zeggen: geïnspireerd op de Domtoren. Op 10 juni 1879 was de kerk gereed.

Herstelwerkzaamheden
De kerk mag dan in het dorp een indrukwekkend gebouw zijn, de bouwkwaliteit was minder indrukwekkend. In 1899 werd het gehele gebouw opnieuw gevoegd, vanwege doorslaand vocht. Ook in de jaren erna werden vele gebreken hersteld. Uiteindelijk bleek de kerk te verzakken en dreigden de pilaren naar binnen te vallen. Sommigen dachten al aan sloop van het gebouw. De bouwers hadden vermoedelijk geen rekening gehouden met de zwakke Schalkwijkse bodem.

In 1931-1932 volgde een flinke restauratie. De hele kerk werd leeggehaald en een nieuwe fundering rondom de pilaren aangebracht. Ook kwam er een nieuw dak.

Tijdens de Tweede wereldoorlog werden op 24 maart 1943 de vier klokken gevorderd. In 1948 kreeg de kerktoren nieuwe klokken. In 1954 en in 2010 werd de kerk opnieuw gerenoveerd. Ten behoeve van de renovatie in 2010 werden de laatste bezittingen (landerijen en huizen) verkocht. De kerk is daarmee geen rijke kerk meer, zoals in het begin.

Mariabeeld
In de dagkapel van deze kerk staat een Mariabeeldje: 'Maria van Schalkwijk'. Het beeldje dateert uit de 14e eeuw. Tot 1954 stond het beeldje in de kapel van het zusterklooster in Schalkwijk. Waarschijnlijk is dit hetzelfde beeldje dat eeuwenlang in kasteel Wulven heeft gestaan. In de 15e en 16e eeuw trokken pelgrims naar dit kasteel, dat een bedevaartsfunctie had gekregen.

Begraafplaats
De begraafplaats van de kerk dateert uit 1818. Direct zichtbaar is de grafkapel. Hier is begraven Mgr. Cornelis Ludovicus baron de Wijckersloot van Schalkwijk. (†1851). Hij was sinds 1833 wijbisschop in noordelijk Nederland, het gebied van de ongelovigen. Opvallend is dat zijn achternaam afkomstig is uit het Haarlemse Schalkwijk en niets met het Utrechtse Schalkwijk van doen heeft.

1796 / heden

Tijdlijn