Wegen in Houten

De eerste verharde wegen in Houten waren Romeinse wegen. Hiervan zijn in Houten geen sporen gevonden. De oudste teruggevonden weg dateert uit de Vroege Middeleeuwen ten westen van de Marsdijk. De gevonden sporen deden archeologen in eerste instantie vermoeden dat het een onderdeel van de Limes was, maar uit de in 2010 gepubliceerde rapportage blijkt het om een weg uit de Vroege Middeleeuwen te gaan.

Het wegennet in die Vroege Middeleeuwen was eenvoudig. Vanuit Houten liep er een weg naar Dorestad, via Oostrum en Cothen. Een andere weg liep richting Utrecht met halverwege een aftakking naar Jutphaas. Gekozen werd voor de hogere gronden.

Met de komst van Schalkwijk ontstond er een weg naar Schalkwijk, voornamelijk via een hoger deel in het landschap, de Uitweg. Deze Uitweg was ook in gebruik om van Honswijk en ’t Waal naar Loerik en Oostrum te reizen. Verder waren Honswijk en ’t Waal vooral goed bereikbaar via Jutphaas. In het algemeen waren deze kleiwegen slecht bereisbaar. Regen en sneeuw zorgden voor ongemakken en in de winter was reizen vaak onmogelijk. Met paarden ging reizen beter.

Recente tijd
In 1631 werd er een zandweg aangelegd vanuit Utrecht via Houten, Schalkwijk naar Culemborg. Deze weg was alleen toegankelijk voor voetgangers en vanwege het zand ook in de winter te belopen.

Een boek uit de 18e eeuw meldt dat Houten veel 'doortogt' had. Er passeerden rijtuigen van Utrecht naar Culemborg en Tiel. Ook waren er in Houten meerdere herbergen.

Houten kreeg vanaf 1841 (bron) te maken met zogenaamde Macadamwegen. Dit waren wegen met grove korrels steen, aangestampt met kleine steensoorten of zand en leem. Nadeel van deze weg was de spoorvorming.

Een dergelijke weg liep van Utrecht naar Houten (1841), van Houten naar Beusichem (±1842), van Houten naar Schalkwijk (±1842), van Schalkwijk naar Culemborg en verder rond ’t Waal en langs de Lekdijk.
Deze wegen werden gefinancierd met tol. Houten en Schalkwijk telden gezamenlijk drie tolposten. Andere wegen waren van zand of puin. Afstanden werden doorgaans uitgedrukt met het aantal uren gaans. Dit waren loopafstanden.

Verdere verbetering
Onder leiding van burgemeester Waller werd het wegennet in Houten rond 1900 sterk verbeterd. Als voorzitter van het waterschap Houten kon hij hier veel in betekenen. In die periode verscheen ook de eerste auto in Houten. De familie Testas, woonachtig in Oudwulven was de bezitter ervan.

Rond 1922 werd de doorgaande weg Utrecht-Culemborg om Houten heen geleid. Hierdoor werd de dorpskern ontlast. In 1940 telde Houten drie auto's. De notaris, dokter en bakker hadden elk een auto. Tanken gebeurde bij de Vico, naast De Engel. In 1929 werden de namen van de wegen vastgesteld. Hierdoor ontstonden adressen, zoals we tegenwoordig kennen.

Snelle wegen
Na de Tweede Wereldoorlog werd de provinciale weg langs Houten drukker en gevaarlijker. Door het sneller rijdend autoverkeer liepen overstekende fietsers en voetgangers steeds vaker gevaar. Aanrijdingen met dodelijke afloop bleven dan ook niet uit. Pas met de komst van de Rondweg nam het gevaar af.

In 1944 werd Houten aangesloten op de A12. Na de rijbaanverdubbeling in 1947 was het een officiële snelweg. In april 1964 kreeg Houten een wegenwachtstation dat Midden Nederland bediende. Dit wegenwachtstation was gevestigd bij de afslag Houten, tegenwoordig ligt knooppunt Lunetten op die plek. Ook was er een ambulance gevestigd. In 1971 wordt de Utrechtseweg aangelegd naar het verkeersplein Laagraven en verliest Houten zijn direct aansluiting op de A12. Het wegenwachtstation wordt in 1972 verhuisd naar Lexmond.

Op 24 juni 1981 werd de A27 geopend tussen de knooppunten Everdingen en Lunetten. Deze weg liep dwars over Houtens grondgebied. Op 11 mei 1985 werd Houten aangesloten op deze snelweg. Vanaf 2005 is ook Tull en 't Waal dankzij de afrit Nieuwegein-Oost goed via de snelweg bereikbaar.

Vanaf de eerste groeitaak kent Houten een uniek fietssysteem. Sinds de bouw van dit systeem in de jaren '80 is er slechts één fietser om het leven gekomen binnen de Rondweg. Een overzicht van de Houtense wegen en achtergronden van de straatnamen staat op Kijkophouten.nl.

 

47 / heden

Tijdlijn

47 Eerste verharde wegen
270 Verval Limes
1631 Zandweg Culemborg
1841 Macadamwegen
1841 Tolheffing
±1900 Verbetering wegennet
±1900 Eerste auto
1922 Provinciale weg om kern heen
1944 Aansluiting A12
1964 Opening Houtens wegenwachtstation
1972 Opheffing wegenwachtstation
1981 Opening A27
1985 Aansluiting op A27
2005 Tull en 't Waal op A27