Het middeleeuws dorpje Westrum
Westrum was een klein dorpje uit de middeleeuwen dat ten zuiden van de wijk De Mossen lag. Ter herinnering heeft de gemeente Houten een metalen constructie in het weiland geplaatst. Over Westrum is relatief weinig bekend en zijn veel vermoedens.
Historici vermoeden dat Westrum in de 10e en 11e eeuw heeft bestaan. Het wordt in elk geval niet in de 9e eeuwse goederenlijst genoemd, die het bestaan van Haltna, Tuur en Lorek rond 857 bevestigen.
Ook zijn er vrijwel geen archeologische opgravingen van Westrum. Wel is er iets ten oosten van Westrum een graf ontdekt van een vrouw uit de 7e eeuw. Mogelijk was er al lang bewoning voordat Westrum van lokaal economisch belang werd.
Het dorpje bestond waarschijnlijk uit een hofstede (Westerhem) met daaromheen kleine boerderijen. Westerhem wordt in het jaar 1226 genoemd als de Graaf Walter van Goye zijn tienderecht afstaat aan de St. Mariakerk in Utrecht, na een geschil met deze kerk.
Locatie
Waar het precies heeft gelegen is onbekend. Gezien de gedetailleerde hoogtekaart zou het enkele honderden meters ten oosten van de huidige metalen constructie hebben gelegen. De locatie van Westrum is vooral afgeleid uit een kaart uit 1640, waar de namen van verschillende stukken land staan genoemd. De weidegrond van Westrum liep van Schoneveld in het westen tot net voorbij Wickenburgh in het oosten.
De Westrummerhofstede viel onder het gezag van het gouw Opgooi, dat werd bestuurd vanuit het kasteel in het huidige Goysedorp. Aan de oostkant van het Goysedorp lag tegenhanger Oostrum.
Ten oosten van Westrum is langs de Hoogdijk
het graf gevonden van een vrouw uit de 7e eeuw. Er was hier dus al in de vroege middeleeuwen incidentele bewoning, net zoals bij Loerik. Iets ten noorden van Westrum (ter hoogte van het huidige Bladmos) zijn sporen gevonden van bewoning in de 12e en 13e eeuw.
In 1227 wordt gesproken over het dorpje Westerhem.
Westrum en Westrummer hofstedeland worden in de 15e en 16e eeuw nog een aantal keer genoemd. Het gaat dan meer over een stuk land. Het dorpje zelf is geleidelijk verdwenen.
Romeinse tijd
Ook uit fosfaatmetingen blijkt dat er ook in de Romeinse tijd bewoning is geweest in Westrum. Deze bewoning stond als lintbebouwing langs een geul die vanaf de Tiendweg naar de fietserstunnel bij de Schalkwijkseweg liep en daar afboog richting de huidige locatie van de stadsverwarming. Bij proefboringen op het terrein vlak naast de Tiendweg is een stenen fundering aangetroffen. Archeologen vermoeden dat hier een Romeinse villa heeft gestaan. Westrum is waarschijnlijk ontstaan in de nabijheid van deze villa.
De vroegste sporen in dit gebied gaan terug tot in de Late Bronstijd (-1100 tot -800). Ook in de IJzertijd was er bewoning. Een teken dat dit hogergelegen gebied langs een geul altijd interessant us geweest voor bewoning.
950 / 1524
Tijdlijn
| ±950 | Ontstaan Westrum |
| 1226 | Westerhem genoemd |
| 1524 | Westrummerland genoemd |