Kasteel Ten Goye
Kasteel Ten Goye lag in het huidige Goysedorp en was een van de invloedrijkste kastelen van de late middeleeuwen in de regio. Het kasteel is ergens in de tiende eeuw opgericht op een kunstmatige heuvel en bestond van hout. Misschien wel aan het begin van de 10e eeuw, vlak na de val van Dorestad. In elk geval wordt rond 900 al de naam Upgoa genoemd (bron).Dit zogenaamd mottekasteel had vermoedelijk al een verdedigingswal en een gracht. Kasteel Ten Goye staat bekend als een van de eerste Utrechtse kastelen. Vanuit dit kasteel werd het gouw Opgooi, het latere graafschap Opgooi, bestuurd, maar ook een aantal andere omliggende gouwen.
In 1126 wordt het kasteel voor het eerst genoemd als ridderhuis. Waarschijnlijk was er toen al sprake van een klein stenen kasteel. Archeologen vermoeden dat het kasteel rond 1050 is gebouwd. De Heren van Goye zijn dan burggraaf voor de bisschop. Ze zijn actief in de graafschappen Opgooi, Utrecht en Lek en IJssel. In de jaren erna groeide het uit tot een indrukwekkend kasteel. Torens, woonvleugels, een kapel, een versterkte voorburcht en een wal met dubbele gracht waren aanwezig.
Naast het kasteel was het dorp Oostrum ontstaan met de Oostrummer Hofstede. Dit dorp staat tegenwoordig bekend als
't Goysedorp en vermoedelijk zorgden de inwoners samen met die van Westrum voor voedsel voor de manschappen in het kasteel. Ook was er een kapel. Eerst in het kasteel, later buiten het kasteel. Oorlogshandelingen
In 1315 was Ghisebrecht Utengoye tweede burggraaf van Utrecht. Toen bisschop Gwijde van Avesnes buiten het Sticht was, ondernam Ghisebrecht rooftochten door Het Sticht. Mogelijke aanleiding is de grote hongersnood die deze jaren heerste in delen van Europa. De bisschop kon het niet zo waarderen en nadat deze was teruggekeerd onthoofde hij hem.
Volgens goed Middeleeuws gebruik wilde in 1317 de bisschop ook het kasteel hebben. Maar de voogden van de minderjarige zoon boden weerstand. Met de zwaarste wapens van die tijd, werd het kasteel overwonnen. Lang profiteerde de bisschop er niet van. 's Nachts na de overwinning op 28 mei 1317 stierf hij. De voogden klommen direct na het nieuws met ladders tegen de muren omhoog en namen het kasteel in. Het kasteel wordt gerepareerd en een nieuwe generatie van de familie Ten Goye bewoont het kasteel. in 1333 wordt het huis opgedragen aan de graaf van Holland.
In 1353 raakte het kasteel opnieuw bij een oorlogshandeling betrokken. De heer van Vianen voerde samen met de Graaf van Holland en de heer van Culemborg strijd tegen bisschop Jan van Arkel van Het Sticht. De bisschop belegert het kasteel, maar op 22 oktober 1355 wordt er vrede gesloten. Afgesproken wordt dat aan het kasteel slechts het hoognodige mag worden gerepareerd. Het was niet de bedoeling dat Kasteel ten Goye weer een machtig bolwerk zou worden.
Op 31 januari 1357 blijkt de bisschop en de stad Utrecht, alsmede de graaf van Holland 4000 pond te hebben betaald, waarmee het kasteel kan worden herbouwd. Amateurarcheologen hebben in de jaren zeventig een steenoven ontdekt, die rond 1357 is gebruikt om het kasteel te herbouwen.
In het jaar 1380 was er een probleem met wie nu precies de bisschop was van Utrecht. De strijd werd uitgevochten in Oostrum, waar Floris van Wevelinkhoven het kasteel belegerde en de broer van de kasteelheer dwong zijn tegenbisschopszetel op te geven. In de 15e eeuw is het kasteel in gebruik voor bewoning.
Op de omwalling van het kasteel heeft een korenmolen gestaan. In 1536 had Jan Laurens een molen en een vervallen slot in erfpacht. Vermoedelijk is het vervallen slot samen met de molen rond 1594 definitief gesloopt. Op een kaart uit 1640 van Jan van Diepenen is het kasteel niet meer te zien.
Het kasteel is veranderd in een weiland met boomgaard. Het voormalige kasteelterrein ligt een stuk dieper dan de omgeving. Op het anderhalf meter hogere deel aan de noordzijde, stond het daadwerkelijke kasteel. Het wapen van de gemeente Houten is mede afgeleid van het wapen van de heren van Goye.
950 /1493
Tijdlijn
| ±950 | Oprichting kasteel Ten Goye |
| ±1050 | Ten Goye van steen |
| ±1100 | Kapel voor Oostrum |
| 1315 | Rooftochten |
| 1317 | Belegering bisschop Utrecht |
| 1333 | Hollands leen |
| 1353 | Belegering Jan van Arkel IV |
| 1355 | Vrede na 3-jarige oorlog |
| 1357 | Bouw steenoven |
| 1380 | Strijd om macht bisschop |
| 1396 | Plundering Oostrum |
| 1434 | Molen op omwalling |
| 1536 | Laatste vermelding |
| 1594 | Sloop |
